Toolkit Roemenië

“Until recently in Romania we weren't very worried about saving the planet. We wanted the planet to save us. Or more exactly, we wanted the rich part of the planet, the US and the EU, to colonise us, so we could be like them”, Vivid, www.vivid.ro.

Het bovenstaande citaat schetst een beeld van de in Roemenië heersende opvatting over maatschappelijke verantwoordelijkheid. Door de geschiedenis met het communisme keek de Roemeense bevolking vooral naar de overheid en naar religieuze instituten voor sociale en milieuproblemen. De periode na de val van het communisme werd gekenmerkt door economische instabiliteit en hoge inflatie. Hierdoor heeft Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) tot nu toe nauwelijks de kans gehad om als bedrijfsstrategie tot ontwikkeling te komen.

Veel bedrijven in Roemenië zijn echter al op verschillende manieren bezig met MVO zonder zich er bewust van te zijn. Concepten zoals eerlijke prijszetting, gezondheid en veiligheid, goede arbeidsomstandigheden, maatschappelijke betrokkenheid en milieubescherming zijn al vaak deel van de bedrijfsvoering van Roemeense bedrijven. Lees verder >>

Tips en links
<< home toolkit

MVO wint terrein. De toenemende populariteit is vooral te danken aan de grote multinationale bedrijven die hun bedrijfscultuur meebrengen naar het plaatselijke niveau. Bedrijven zoals Coca Cola, Pepsi-Cola en Philip Morris waren de eerste die MVO naar Roemenië exporteerden. Daarnaast is, sinds de toetreding tot de EU, de geldkraan van grote internationale hulporganisaties, zoals USAID, dichtgedraaid. Hierdoor is de verantwoordelijkheid om verandering teweeg te brengen bij het land zelf terecht gekomen.

De uitdaging voor de komende jaren zal dus zijn om bedrijven te overtuigen MVO te integreren in de bedrijfsactiviteiten zodat ze er ook op strategisch niveau van kunnen profiteren. U kunt hieraan bijdragen door dit bespreekbaar te maken met uw leveranciers of zakenpartner in Roemenië. In een markt die steeds concurrerender en internationaler wordt, is de kans groot dat het begrip MVO de komende jaren steeds belangrijker gaat worden.

Europese Unie
De grootste impuls voor verandering is de toetreding tot de Europese Unie. Om toegelaten te worden, heeft het land op een groot aantal punten verbeteringen moeten doorvoeren en ook in de komende jaren zal het diverse veranderingen moeten ondergaan.

MVO kan een belangrijke bijdrage leveren aan de ontwikkeling van Roemenië. 15 procent van de bevolking leeft nog onder de armoedegrens en grote natuurgebieden worden bedreigd. Verder is er op veel gebieden nog een grote achterstand waaronder afvalmanagement, watervoorziening en sociale uitsluiting van bevolkingsgroepen. De EU onderkent de problemen en is van plan de komende jaren fors te investeren in Roemenië met behulp van structuur- en cohesiefondsen. In de periode 2007-2013 is ruim 27 miljard euro beschikbaar voor verschillende programma’s, onder andere op het gebied van milieubescherming, infrastructuur, sociale integratie, economische vooruitgang, de agrarische sector en visserij. Er liggen in de komende jaren op deze gebieden dus volop kansen voor u. U kunt op de website van de EU, Tenders Electronic Daily, zien of er op het moment Europese aanbestedingen lopen die passen bij uw bedrijfsactiviteit.

De EU probeert ook de bewustwording van MVO bij mkb’ers in verschillende lidstaten te vergroten. Zo heeft zij de campagne CSR and Competitiveness opgezet die zich richt op zeven lidstaten waaronder Roemenië. Op de EU-website Corporate Social Responsibility kunt u relevante informatie vinden over maatschappelijke verantwoordelijkheid.

De Roemeense overheid
Maatschappelijke verantwoordelijkheid wordt door de Roemeense overheid gezien als een serieuze zaak waarbij het merendeel van de ministeries is betrokken. Zo heeft zij aangegeven de Millenniumdoelstellingen van de Verenigde Naties te willen bereiken. Daarnaast heeft de overheid zich toegelegd op de invoering van Agenda 21 van de Verenigde Naties om sociale en milieuproblemen op te lossen. Hiervoor is het National Centre for Sustainable Development opgericht.

De Roemeense overheid maakt het voor u als MKB’er aantrekkelijk om met MVO aan de slag te gaan. Zij past bijvoorbeeld wetten aan, zet speciale departementen op en financiert programma’s op het gebied van MVO. De National Council of Small and Medium Sized Private Enterprises in Romania (CNIPMMR), National Agency for Small and Medium Sized Enterprises and Cooperatives en SMEprojects (onderdeel van het Europese CSR-for-SMEs) kunnen u informatie geven over de initiatieven van de overheid.

Kamers van Koophandel
De Roemeense, Nederlandse en Amerikaanse Kamer van Koophandel zijn erg actief op het gebied van MVO. Zo zet de Roemeense Kamer van Koophandel en Industrie (CCIR) MVO-programma’s op en organiseert seminars en andere evenementen. De kamer in Boekarest heeft ook een Dutch Desk waar u met vragen terecht kunt. De Nederlands-Roemeense Kamer van Koophandel kan ook een goede bron van informatie voor u zijn.

De Amerikaanse Kamer van Koophandel (AmCham) spoort de Roemeense overheid aan MVO te promoten. Daarnaast organiseert de kamer ook jaarlijks het People for People Gala waar prijzen voor MVO worden uitgereikt. Zo is Petrom Romania een van de winnaars in de categorie gemeenschapsprojecten. Goede ideeën kunt u opdoen door contact op te nemen met winnaars van voorgaande jaren.

Conferenties en trainingen
Wilt u zich meer verdiepen in de mogelijkheden van de implementatie van MVO, dan is het raadzaam een training te volgen of een conferentie te bezoeken. Verschillende afdelingen van de Roemeense Kamer van Koophandel organiseren MVO-conferenties en trainingen. PR-award verzorgt ook MVO-trainingen. Daarnaast wordt door de private sector ook jaarlijks een MVO-conferentie georganiseerd waar zowel Roemeense als internationale bedrijven bij elkaar komen. Aangezien de organisatie deels in Nederlandse handen ligt, kan deze conferentie voor u erg interessant zijn.

<< intro
<< home toolkit

Tips

In contact komen met andere bedrijven in Roemenië
Wilt u meer informatie over de invoering van MVO in de praktijk, dan is het raadzaam bedrijven die al enige tijd in Roemenië actief zijn te benaderen. Op de site van het Nederlands Economisch Netwerk in Roemenië vindt u een lijst van Nederlandse bedrijven die actief zijn in Roemenië. Daarnaast staat er op de site van IBP Publishing & Conferences een lijst van grote bedrijven in Roemenië. Meerdere van deze bedrijven hebben een actief MVO-beleid waaronder Orange, ABN Amro en Coca Cola.

EU-fondsen
De EU zal via de structuur- en cohesiefondsen veel investeren in het oplossen van sociale en milieuproblemen. Een deel van de fondsen zal worden aangewend als individuele ondersteuning aan bedrijven. Daarom kan het voor u belangrijk zijn om goede contacten te onderhouden met de lokale uitvoeringsinstanties van de Europese fondsen (regionale ontwikkelingsagentschappen, mkb-agentschappen, kantoren die zich richten op het European Agricultural Fund for Rural Development (EAFRD)). Zo kunt u erachter komen of uw lokale vestiging of Roemeense partner hiervoor in aanmerking komt.

Interessante MVO-organisaties
Het National Centre for Sustainable Development kan u helpen bij het vinden van investeringsmogelijkheden in Roemenië op het gebied van duurzame ontwikkeling. Het specialiseert zich in publiek-private samenwerking en de gebieden duurzaam transport, energie, natuurbescherming en afvalmanagement. De belangrijkste partner hierin is de Romanian Federation of Local Authorities.

Een andere plek waar u informatie kunt vinden, is de website van SMEprojects. Hier is informatie te vinden over donaties (die niet terugbetaald hoeven te worden) voor het mkb, maar ook specifieke informatie over ontwikkelingen op het gebied van MVO in Roemenië. SMEprojects is een onderdeel van de National Council of Small and Medium Sized Private Enterprises in Romania (CNIPMMR).

Status MVO
Roemenië kenmerkt zich als een sterk hiërarchische samenleving waarin status erg belangrijk is. Door duurzame consumptie of bedrijfsvoering als iets exclusiefs neer te zetten kunt u MVO binnen en rondom het bedrijf populairder te maken. U kunt dus op een creatieve manier gebruikmaken van karakteristieken van de Roemeense cultuur om MVO op de agenda te zetten.

Andere toolkits
Er zijn al verschillende rapporten en publicaties geschreven over MVO in Roemenië. SMEprojects heeft bijvoorbeeld een MVO-toolkit geschreven, maar deze is alleen in het Roemeens beschikbaar. Als deze voor uzelf niet leesbaar is, dan is het wellicht voor medewerkers en/of partners een goede introductie van het onderwerp. Daarnaast kunt u de algemene toolkit over MVO van de EU raadplegen, deze is speciaal geschreven voor mkb'ers.

Mkb-test
U als mkb’er doet waarschijnlijk al meer aan MVO dan u denkt. Om te kijken hoe maatschappelijk verantwoord u op dit moment bent, staat er een aantal testen op de site van MVO Nederland. U kunt de uitkomst als basis nemen om MVO binnen uw bedrijf verder te ontwikkelen.

Lange adem
Ondernemen in Roemenië vraagt om een lange adem. Als u bereid bent om te investeren in het opbouwen van uw activiteiten en netwerken heeft u een betere kans van slagen. MVO kan u helpen duurzame relaties op te bouwen.

Bedrijfscultuur
Als u het begrip MVO een concrete invulling wilt geven, is het aan te raden om interne trainingen te ontwikkelen over de gedragscodes van uw bedrijf en de implementatiemaatregelen. Hiermee voorkomt u dat het een abstract en theoretisch onderwerp blijft.

Tips voor duurzaam ondernemen
In het rapport 'A New Mindset for Corporate Sustainability' geeft een groep internationale academici op basis van case studies aanbevelingen voor succesvol duurzaam ondernemen:

• maak vernieuwing op het gebied van duurzaamheid onderdeel van de bedrijfsvisie;
• formuleer een bedrijfsstrategie met duurzaamheid als kern;
• integreer duurzaamheid in alle bedrijfsonderdelen;
• handel naar je eigen woorden;
• maak mensen die daadwerkelijk de bevoegdheid hebben er iets mee te doen verantwoordelijk voor duurzaamheid;
• stel strenge regels op;
• maak betrokken partijen onderdeel van het duurzaamheidsplan;
• zorg dat de boodschap wordt gedragen door het personeel;
• word lid van netwerken;
• denk verder dan rapporteren: breng alle bedrijfssystemen in lijn met de duurzaamheidsvisie.

Links

Nederlandse organisaties
Nederlands Economisch Netwerk in Roemenië
Nederlandse ambassade in Roemenië
Dutch Romanian Network
Nederlands-Roemeense Kamer van Koophandel
EVD-landenpagina Roemenië
Nederlandse vereniging in Roemenië
Centraal- en Oost-Europa Trade Club - COETC
Netherlands Business Support Office - Cluj-Napoca
Dutch Business Club Cluj
Nederlands honorair consulaat te Timişoara (e-mail 1), (e-mail 2)

Roemeense organisaties
Roemeense ambassade in Nederland
Kamer van Koophandel Roemenië
Ministeries in Roemenië
National Centre for Sustainable Development
Romanian Federation of Local Authorities
SMEprojects
National Council of Small and Medium Sized Private Enterprises in Romania
Trust for Civil Society in Central & Eastern Europe (CEE Trust)
Roemeense site over EU-structuurfondsen
Romanian Agency for Foreign Investment
Roemeens Informatiecentrum in Brussels
Responsabilitate Sociala
CSR Romania
CSR’07
Romania Development Gateway
Local Agenda 21 Romania

Internationale organisaties
EU-site over MVO voor het mkb
Verenigde Naties Ontwikkelingsprogramma Roemenië (UNDP)
World Health Organization (WHO)
Wereldbank Roemenië
OESO-richtlijnen
Amerikaanse Kamer van Koophandel (AmCham)

Overig
Rapport over MVO in Roemenië
MVO-toolkit door SMEprojects (in het Roemeens)
EU-toolkit MVO voor het mkb in Europa
Euractiv – nieuws over EU-MV0-beleid
Roemeens nieuws in het Nederlands
Millennium Development Goals


<< algemene introductie MVO-praktijk
<< home toolkit

Cora Kemperman – MVO als dagelijkse keuze
Focus: Duurzaam produceren
Bedrijfsnaam: Cora Kemperman
Sector: Textiel
Product: Kleding
Land: Roemenië
Jaar: Opgericht in 1995

Cora Kemperman is een kleine winkelketen die dameskleding verkoopt. De keten bestaat uit negen winkels waarvan drie in België en zes in Nederland. Dit is precies genoeg om verantwoord en rendabel eigen productseries te produceren. Een deel van de productie van kleding vindt plaats in Roemenië. Cora Kemperman werkt op basis van het principe van de drie P’s: people, planet, profit. Winst maken maar dan wel met respect voor de mens en het milieu is het devies.

Bij Cora Kemperman is MVO sterk verbonden met de bedrijfsactiviteiten en maakt deel uit van de bedrijfscultuur. De core-business, bedrijfs- en productieprocessen controleren op de 3 P’s, is echter erg moeilijk voor een klein bedrijf. Het houdt in dat er bewuste bedrijfskeuzes gemaakt moeten worden waarbij soms compromissen gesloten moeten worden.

Binnen de Roemeense productiefaciliteit is het aandeel dat voor Cora Kemperman wordt geproduceerd groot. Er is dus sprake van een intensieve relatie tussen de bedrijven die al lange tijd met elkaar samenwerken. Om tot een verbetering te komen van de arbeidsomstandigheden en milieu-impact heeft Cora Kemperman besloten om te investeren in de Roemeense productiefaciliteit. Lees verder >>

Meer praktijkvoorbeelden
MVO als startpunt
Dubbele passie
MVO vanaf het begin geïntegreerd
MVO in de bakkerii
Globaal, maar toch lokaal
Bedrijven ondersteunen maatschappelijke organisaties
Versterking Roma-organisatie

Tips en links
<< home toolkit

Sociaal
Het sociale beleid is voornamelijk gebaseerd op goede arbeids- en leefomstandigheden voor de Roemeense werknemers. Het bedrijf betaalt de producenten een goede prijs maar eist daarvoor goede arbeidsomstandigheden voor het personeel. De producent moet zich houden aan de regels van de International Labour Organization (ILO). Daarom heeft Cora Kemperman de SA 8000 certificering van de fabriek in Roemenië gefinancierd. SA 8000 is een internationaal erkende standaard waarbij de arbeidsomstandigheden gecontroleerd worden door opgeleide auditors. Voorwaarden waaraan fabrikanten moeten voldoen zijn onder andere geen gebruikmaking van dwangarbeid, discriminatie, kinderarbeid en een hygiënische en veilige werkomgeving. Het hele proces tot certificering heeft vier jaar geduurd. Ondanks dat Cora Kemperman certificering niet altijd noodzakelijk vindt (in verband met de hoge kosten), heeft het bedrijf zich toch voor certificering ingezet. Hiermee wordt de fabrikant internationaal erkend, hetgeen belangrijk is voor de internationale handel en de Roemeense werkgelegenheid en de economie ten goede komt.

De ketenverantwoordelijkheid op sociaal gebied gaat verder dan alleen de ILO-normen die het uitgangspunt vormen bij SA 8000. Om het sociale bedrijfsbeleid verder te ondersteunen en uit te breiden, heeft Cora Kemperman stichting AMMA opgericht. Met deze stichting worden de Roemeense arbeiders en hun gezinnen ondersteund. Zo zijn projecten opgezet die de arbeiders een beter toekomstperspectief bieden en hun levensstandaard verhogen. Voorbeelden hiervan zijn gratis medische zorg en medicijnen voor alle arbeiders en hun gezinnen, alfabetiseren van alle werknemers (met name vrouwen kunnen vaak niet lezen en schrijven) en scholing voor alle kinderen van de werknemers.

Milieu
De vermindering van de milieubelasting speelt een belangrijke rol in de Roemeense fabrieken. De punten waar het beleid zich op richt zijn afvalwaterzuivering, energieverbruik en hergebruik. Dit betekent dat er zoveel mogelijk gekozen wordt voor milieuvriendelijke stoffen, papier en recyclebaar plastic. De milieuvriendelijke optie kan soms duurder zijn en moeilijk door te berekenen in de verkoopprijs.

Monitoring en naleving
Het voeren van een MVO-beleid schept verplichtingen. Om hieraan te voldoen moeten de monitoring en naleving van het beleid goed zijn. Voor controle wordt daarom gebruik gemaakt van interne en externe controle. Cora Kemperman heeft het interne duurzaamheidsbeleid niet op papier staan. Het controleert wel op interne MVO-aspecten, door bijvoorbeeld twee keer per jaar een onaangekondigd bezoek aan de fabriek in Roemenië brengen. Door de Roemeense fabriek te laten certificeren met een milieustandaard zou de controle verscherpt worden. De elementen die extern gecontroleerd worden, dat wil zeggen de SA 8000-certificaten en de controles door ngo's, zijn wel gedocumenteerd. De externe audits die worden uitgevoerd ter controle van de certificeringen duren slechts een aantal dagen, waardoor de betrouwbaarheid van de uitkomst ter discussie kan staan.

Als bedrijven niet aan bepaalde eisen voldoen, verbindt Cora Kemperman hier consequenties aan. Om in goede harmonie samen te kunnen blijven samenwerken ontvangt een bedrijf in eerste instantie waarschuwingen en adviezen. Wanneer deze echter worden genegeerd kan de samenwerking mogelijk beëindigd worden.

<< intro
<< home toolkit

Van Wijk Logistics – MVO als startpunt
Focus: Samenwerken met de omgeving
Bedrijfsnaam: Van Wijk Logistics
Sector: Transport
Product: Transport
Land: Roemenië
Jaar: Opgericht in 1992

Na de val van de Roemeense dictator Ceaucescu in 1989 begon Ad van Wijk, directeur van Van Wijk Logistics, hulpgoederen te transporteren naar Roemenië. Tijdens een van deze ritten ontmoette hij zijn latere Roemeense zakenpartners. Met hen zette hij een lokaal transportbedrijf op in Cluj-Napoca. Op dit moment heeft Van Wijk Logistics vijf eigen vestigingen in Roemenië, waaronder het officiële importeurschap van DAF trucks NV. Het bedrijf is hiermee een van de grotere bedrijven in Roemenië. Maatschappelijk betrokken ondernemen (MBO) met zijn Nederlandse bedrijf leidde dus tot het opzetten van bedrijven in Roemenië.

MVO was nog een onbekend begrip toen Van Wijk in 1992 in Roemenië begon met een transportbedrijf bestaande uit twee auto’s. Voor de ondernemer komt het helpen van de lokale bevolking dan ook meer voort uit persoonlijke doelstellingen dan uit bedrijfsstrategische overwegingen. Er zitten zeker ook zakelijke voordelen aan een maatschappelijk verantwoord beleid, maar voor Van Wijk komt dat niet op de eerste plaats. Bovendien, zo stelt hij, moet het vanuit het hart komen om succesvol te zijn. "Door het hebben van de juiste motivatie trek je ook de juiste mensen aan," zegt hij. "De mensen die het zien." Voor Van Wijk Logistics is MVO dan ook een voorwaarde voor én reden van succes.

Het bedrijf heeft altijd geprobeerd een bijdrage te leveren aan de omgeving door een goed personeelsbeleid te voeren, donaties te doen aan lokale goede doelen, en activiteiten te ontwikkelen ten behoeve van de gemeenschap waarin het bedrijf opereert. Recentelijk heeft Van Wijk Logistics een stichting opgericht die zich gaat richten op lokale sociale problemen. Het bedrijf heeft hiervoor speciaal een medewerker aangetrokken die zich uitsluitend gaat bezighouden met de stichting. De activiteiten zullen zich voornamelijk richten op het opzetten van een kindertehuis, het leveren van nieuwe apparatuur aan ziekenhuizen en het geven van voorlichting over veel voorkomende problemen in de lokale gemeenschap. Het bedrijf Van Wijk Logistics kan ook voor de stichting een belangrijke rol spelen als transporteur. De stichting zal ook goede ideeën van eigen medewerkers gebruiken waardoor de betrokkenheid wordt vergroot. Deze ideeën kunnen betrekking hebben op hun eigen werksituatie of op de gemeenschap waarin zij wonen.

<< praktijkvoorbeelden algemeen
<< home toolkit

Agro Connection Romania – Dubbele passie
Focus: Integreren van MVO en MBO
Bedrijfsnaam: Agro Connection Romania
Sector: Agrarische Sector
Product: Kennisuitwisseling
Land: Roemenië
Jaar: opgericht in 2005

Agro Connection Romania richt zich op het bouwen van duurzame relaties tussen de Roemeense en Nederlandse landbouw. Het bedrijf heeft de kansen die MVO biedt aangegrepen en daarvan een bedrijfsactiviteit gemaakt. Het heeft namelijk een concept ontwikkeld, het Double Passion Project, om het aantal duurzame hulpverleningsprojecten in Roemenië te stimuleren met passie voor een vak en voor de mens.

Het Double Passion Project bestaat uit de volgende drie onderdelen:
Een commercieel onderdeel (passie voor een vak): het volgens westerse maatstaven ontwikkelen van een rendabele commerciële activiteit (bijvoorbeeld een landbouwbedrijf).
Een maatschappelijk onderdeel (passie voor de mens): mensen uit een dorp kunnen door het nieuwe bedrijf aan werk geholpen worden. Ook kan bijvoorbeeld een maatschappelijk knelpunt, zoals armoede en alcoholisme, aangepakt worden.
Een missionair onderdeel: in samenwerking met lokale partners kunnen ook nog specifieke missionaire activiteiten worden ontwikkeld, zoals het werken met - en helpen van - achtergestelde kinderen.

Agro Connection ontwikkelt zelf geen bedrijfsactiviteiten in Roemenië maar functioneert als een intermediair tussen Nederlandse en Roemeense agrariërs. Zo organiseert het samen met de Nederlandse ambassade in Boekarest oriëntatiereizen voor Nederlandse agrariërs die zich een beeld willen vormen van de kansen en bedreigingen van het agrarisch ondernemen in Roemenië. Bovendien organiseert Agro Connection excursies en trainingsprogramma’s voor Roemeense agrariërs en brengt Nederlandse en Roemeense agrariërs bij elkaar die alleen of gezamenlijk hun bedrijfsactiviteiten willen ontwikkelen en/of uitbreiden. Zo is in samenwerking met de Christelijke Agrarische Hogeschool (C.A.H.), de Boerderijraad van de studenten van de C.A.H. uit Dronten en de Landbouwuniversiteit uit Timişoara een uniek uitwisselingsproject genaamd 'Experience Dutch Dairy Farming' georganiseerd.

Daarnaast geeft het bedrijf investeringsadviezen aan Nederlandse investeerders die willen investeren in Roemenië. Voor een gezamenlijk melkveehoudersbedrijf heeft het een advies uitgebracht dat bestond uit een realistische bedrijfsanalyse voor de huidige situatie en de toekomstige perspectieven op het gebied van bedrijfsontwikkeling.

Volgens oprichter Bert den Hertog liggen er veel mogelijkheden in de Roemeense agrarische sector. Voordelen van Roemenië zijn onder andere de lage grondprijzen, de overvloed aan ruimte en de economische groei. Er moet een manier gevonden worden om de sterke en zwakke punten van Nederland en Roemenië met elkaar in balans te brengen. Zo is er in Nederland veel kennis, maar weinig fysieke grond. In Roemenië is dit precies andersom. Ondernemen in Roemenië is echter niet gemakkelijk. Culturele, economische en technologische verschillen zorgen vaak voor complexe situaties. De duurzame samenwerkingsverbanden moeten er uiteindelijk toe leiden dat Roemenen zelf in staat zijn om activiteiten op te zetten.

De ervaring van Den Hertog met vrijwilligerswerk bracht hem uiteindelijk op het idee om te starten met Agro Connection Romania. Hij wil met het Double Passion Project de kortetermijnvisie doorbreken door de structurele oorzaken die ten grondslag liggen aan de problemen te verhelpen. Den Hartog probeert gebruik te maken van de kwaliteiten van Roemenië door de creativiteit en eigen inzet van Roemenen te stimuleren.

<< praktijkvoorbeelden algemeen
<< home toolkit

SC Galfinband Galati SA – MVO vanaf het begin geïntegreerd
Focus: Integratie MVO binnen projecten
Bedrijfsnaam: SC Galfinband Galati SA
Sector: Ontwerp en productie technische onderdelen
Product: Automatische en computergecontroleerde metallurgische technologieën
Land: Roemenië
Jaar: 1991

Galfinband specialiseert zich in automatische en computer gecontroleerde metallurgische technologieën. Galfinband werkt nauw samen met het Roemeense ministerie van Onderzoek en Technologie, kennisuitwisseling over en weer staat hierin centraal. Voor het ontwerp en de productie van de producten is Galfinband afhankelijk van het hoger opgeleide personeel.

Galfinband streeft er naar om MVO op diverse manieren binnen de bedrijfsvoering vorm te geven. MVO is volledig geïntegreerd in de projecten die Galfinband voor de klanten uitvoert. Al in de ontwerpfase van een project wordt nagegaan op welke vlakken duurzaamheid een rol kan spelen binnen dit project. In het verdere project wordt hier rekening mee gehouden. Daarnaast staat een gezonde en veilige werkplek voor de werknemers hoog in het vaandel.

Galfinband ondersteunt ook sociale organisaties met hun projecten. Zo heeft Galfinband bijvoorbeeld een laboratorium van een IT-school ingericht, geeft het studiebeurzen aan succesvolle kinderen zodat zij verder kunnen studeren en sponsort het de Pantelimon Parochial House (een kerkelijke instantie).

Op EU-niveau was Galfinband in 2004 betrokken bij het project ‘Raising the awareness of CSR especially among SMEs’ van de EU, Eurochambres, Oglivy en UEAPME. Het belangrijkste doel voor Galfinband om hieraan deel te nemen als voorbeeldproject was het verspreiden van hun MVO-verhaal. De enige manier om MVO verder voeten aan de grond te laten krijgen in Roemenië is, volgens de directie van Galfinband, door het verhaal te vertellen. Op deze manier proberen zij ook problemen waar zij tegenaan liepen het hoofd te bieden. Zo was er een geringe participatie en respons van de sociale partners waarmee zij samen werken, zoals de IT-school. De directie ontving ook weinig respons en feedback van de werknemers. Door ruchtbaarheid te geven aan goede voorbeelden willen zij vertrouwen wekken bij de omgeving en werknemers en hun participatie bij het MVO-beleid van Galfinband en andere organisaties vergroten.

<< praktijkvoorbeelden algemeen
<< home toolkit

Vel Pitar – MVO in de bakkerij
Focus: Hygiëne, veiligheid en bewustwording
Bedrijfsnaam: Vel Pitar
Sector: Bakkerij
Product: Bakkerijproducten
Land: Roemenië
Jaar: 1999

Ondanks dat Vel Pitar nog maar acht jaar bestaat, is het marktleider in de bakkerij- en zoetwarensector. Vel Pitar heeft de nieuwste technologie geïntroduceerd in de sector in Roemenië. Hierdoor levert het hoogwaardige en hygiënische producten. Het Vel Pitarconcept dat op nationaal niveau is ontwikkeld, wordt per regio aangepast. Per regio biedt het dus lokale specialiteiten aan met behoud van de hoogwaardige standaard en kwaliteit van de producten.

Vel Pitar heeft diverse certificeringen waarmee het laat zien duurzaamheid een belangrijk aspect van de bedrijfsvoering te vinden. Zo is het bijvoorbeeld gecertificeerd voor kwaliteitsmanagement (ISO9000), voedselveiligheid (ISO22000), gezonde en veilige werkgelegenheid (OHSAS18001) en milieu (ISO14001). Vanaf de oprichting en ruim voor de toetreding tot de EU respecteerde Vel Pitar de EU-regelgeving. Hierdoor voldeed het na de toetreding van Roemenië tot de EU aan alle EU-normen. Dit gaf Vel Pitar een voorsprong in de Roemeense markt. Meer doen dan alleen het naleven van de lokale regelgeving leverde dus uiteindelijk een concurrentievoordeel op.

Ook in de samenleving probeert Vel Pitar bewustwording over duurzaamheid te creëren. Het doet dit door zich te richten op kinderen tussen 8-12 jaar oud, de volwassenen van de toekomst. Het onderwijsprogramma 'Opened door for future' is hierop gericht. Scholen worden uitgenodigd voor een rondleiding in de fabriek en aansluitend is er een discussie met de kinderen over de voedingswaarde van voeding en de productie van brood en aanverwante producten. Kinderen leren dus over broodproductie en tegelijkertijd over een gezonde leefstijl.

<< praktijkvoorbeelden algemeen
<< home toolkit

Coca Cola – globaal, maar toch lokaal
Focus: Lokale behoefte op het gebied van watermanagement
Bedrijfsnaam: Coca Cola
Sector: Voedingsmiddelen
Product: Frisdrank en andere dranken
Land: Roemenië

Coca Cola is wereldwijd de grootste speler wat betreft frisdranken, met maar liefst 400 verschillende merken. Naast een intern MVO-beleid is Coca Cola een partnerschap aangegaan met UNDP op het gebied van watermanagement. Ondanks het feit dat dit een wereldwijd programma is, wordt hier in elk land een specifieke en gerichte invulling aan gegeven.

Coca Cola participeert financieel in dit Small Grants Programme (SGP) van de Global Environmental Facility (GEF) van UNDP. Watermanagement is voor Coca Cola nauw verbonden met de core business. De productie van dranken is immers afhankelijk van goed watermanagement. Coca Cola's MVO-activiteit op het gebied van watermanagement sluit nauw aan bij de kennis die het bedrijf in de eigen bedrijfsvoering heeft opgebouwd. Ook in Roemenië kunnen er projectaanvragen bij dit fonds worden ingediend.

Naast deze specifieke activiteit heeft Coca Cola een algemeen MVO-beleid. Een goed geformuleerd MVO-beleid biedt niet per se de garantie dat dit beleid op alle aspecten voldoende wordt ingebed in de bedrijfsvoering. Vooral voor grote organisaties kan het lastig zijn om alle neuzen dezelfde kant op te krijgen. Dit behoeft veel tijd en inspanning. Ondanks dat Coca Cola een wereldwijd MVO-beleid heeft, met daarin veel aandacht voor een goed salarisniveau van medewerkers, heeft de implementatie hiervan in eerste instantie in Roemenië de nodige discussie veroorzaakt. Belangrijkste reden hiervoor was dat het Roemeense personeel van Coca Cola beter betaald wilde worden.

<< praktijkvoorbeelden algemeen
<< home toolkit

Project: Bedrijven ondersteunen maatschappelijke organisaties

Bedrijven
In Craiova zijn NetRom, Cargill Oils Craiova en Bondia Tricot in gesprek met een Roma-organisatie, een organisatie van en voor jeugdigen ex-delinquenten, een voorschools opvangproject en een natuurbeschermingsclub.

Doel
Het doel is na te gaan hoe de knowhow van de bedrijven ingezet kan worden om de professionaliteit van deze ideële organisaties te versterken. Concreet: verbeteren van de organisatiestructuur, opzetten van een financiële administratie, maken van een marketing of pr-plan, verlenen van juridische bijstand, helpen een businessplan te maken, training in communicatievaardigheden, teambuilding, enzovoorts.
Vanuit hun sociale verantwoordelijkheid willen deze bedrijven investeren in hun omgeving. Het levert hen goodwill op, het motiveert hun personeel, geeft een goed gevoel, levert nieuwe contacten op.

Initiatief
Het initiatief is genomen door de Nederlandse One Europe Foundation (OEF) die al enige jaren ervaring heeft op dit terrein in Roemenië. De Civil Society Development Foundation (CSDF) in Boekarest heeft haar sporen verdiend op het terrein van versterken van het ‘maatschappelijk middenveld’ (ngo-wereld). In dit project brengt zij bedrijven in contact met lokale ideële organisaties, begeleidt het proces van samenwerking en is de promotor van het project in Roemenië.

Pilotproject
Craiova is een pilotproject. Op basis van de ervaringen gaat CSDF elders in Roemenië dit soort projecten stimuleren. In eerste instantie werken we met Nederlandse bedrijven. Vandaar dat ook de Nederlandse ambassade grote interesse toont voor dit initiatief.
Roemeense bedrijven zullen in de volgende fase benaderd worden.

Contact:
One Europe Foundation, Jef Helmer, jef.helmer@planet.nl, telefoon (0343) 51 35 92, 06-5324 3753,www.one-europe-foundation.org/
Civil Society Development Foundation, Diana Berceanu, diana.berceanu@fdsc.ro, telefoon: +40 21 310 0177

<< praktijkvoorbeelden algemeen
<< home toolkit

NetRom Software srl versterkt Roma-organisatie
Focus: MVO en versterken van Civil Society
Bedrijfsnaam: Netrom Software srl
Sector: ICT
Product: computer programma’s
Land: Roemenië
Jaar: opgericht in 1999

NetRom Software
In Roemenië bouwt NetRom software voor Belgische en Nederlandse opdrachtgevers, veelal kleine tot middelgrote softwarehuizen of ICT-afdelingen van grote bedrijven.
Er werken meer dan negentig hoogopgeleide jonge programmeurs. NetRom heeft een ISO 9001-certificaat en toont daarmee aan oog te hebben voor kwaliteitsmanagement en goed personeelsbeleid. NetRom is gespecialiseerd in kennis over Europese programma’s voor lokale en regionale ontwikkeling in Roemenië. Samen met een Nederlands-Israëlisch bedrijf heeft Netrom een grootschalig werkgelegenheidsproject ontwikkeld dat goede kans maakt op ESF-financiering. Het gaat om herintreding op de arbeidsmarkt van langdurig werklozen in het district Dolj gebaseerd op het principe van Work-First en gericht op het versterken van capaciteiten en zelfvertrouwen van de 1.500 deelnemers.

Eerste contacten NetRom met Roma-ngo
De directeur van Netrom, Han in’t Veld, is goed bevriend met een Romaleider in Calafat. In het kader van de stedenband tussen Duiven en Calafat is een project in uitvoering om de sociaaleconomische positie van Roma in Calafat te verbeteren. Inmiddels zijn twintig hutjes verbouwd tot acceptabele woninkjes en wordt een communitycentrum ingericht met een computerruimte, sportaccommodatie en een ontmoetingsplek voor vrouwen en jongeren. Doel van het project is versterking van Roma-initiatief, verantwoordelijkheid, leiderschap en organisatie. Zo kunnen Roma ook in de toekomst beter hun belangen behartigen.
In’t Veld heeft de projectsupervisor uit Duiven geholpen door te bemiddelen in een conflict dat ontstond tussen deze projectsupervisor en de Roemeense projectmanager in Calafat over de rol die Roma zelf kunnen spelen bij het opknappen van hun huizen en over het beter verantwoorden van de financiën. Bovendien wist hij de Romaleider ervan te overtuigen dat een goede Romaleider er moet zijn voor de hele Romagemeenschap en niet alleen moet zorgen voor zijn eigen clan. Vervolgens zegde hij toe de Roma Associatie te willen versterken.

Concrete ondersteuning
NetRom heeft de volgende activiteiten ondernomen:

1 Juridische ondersteuning:
De gemeente Calafat gaf toestemming aan de Roma Associatie om een gebouw te gebruiken als communitycentrum. Hiervoor hoefde tien jaar lang geen huur te worden betaald als het pand maar zou worden opgeknapt. Toen het dak gerepareerd was, bleken er ineens toch allerlei eigendomsperikelen te bestaan, waardoor er grote onzekerheid ontstond over de verdere voortgang. Netrom heeft twee van zijn juridische medewerkers op de zaak gezet en binnen twee weken was er een sluitend contract tussen gemeente en de Roma Associatie. Hierna kon het opknappen en inrichten van het centrum doorgaan.

2. Economische ondersteuning
De Romavrouwengroep kwam met het plan om een bloementeeltproject te beginnen. De Nederlandse donor wilde zo’n plan wel steunen, maar wel met een goed businessplan. Veel van deze vrouwen kunnen nauwelijks lezen of schrijven, maar hebben enige ervaring met bloementeelt. NetRom-medewerkers hebben geholpen met een marktverkenning en het opstellen van een businessplan.

3. Managementondersteuning
Toen het communitycentrum open ging was er een jonge Roemeense coördinator die het centrum moest gaan leiden. Een van de Netrommedewerksters is hem ‘on the spot’ gaan begeleiden en trainen in vaardigheden als het verdelen van taken en verantwoordelijkheden, leren delegeren, helpen bij inhoudelijke en financiële rapportage. Gedurende enkele maanden was zij hiervoor een dag per week beschikbaar.

4. Training van Roma Associatie Calafat
Een aantal sessies met het bestuur van de Associatie is georganiseerd door medewerkers van NetRom om de capaciteiten van de organisatie te versterken. Het ging hierbij om het leren strategisch te denken, het maken van werkplannen, het leren projectvoorstellen te schrijven en effectiever te werken als bestuur.

5. Materiële ondersteuning
NetRom heeft met tweedehandsmeubelen en -computers bijgedragen aan de inrichting van het comunitycentrum.

Belang voor Netrom
Van groot belang is dat er een vertrouwensband groeit tussen bedrijf en ngo. De medewerkers van Netrom raakten persoonlijk betrokken bij de Romagemeenschap in Calafat. Ze ervaarden zelf hoe lokale overheden Roma als derderangsburgers behandelen. Veel van hun aanvankelijke vooroordelen ten opzichte van Roma werden enigszins gerelativeerd. Twee medewerkers die bezig zijn de sectie ‘Europese Programma’s’ op te bouwen, zagen hun werkzaamheden in Calafat als onderdeel van hun eigen bijscholing in projectmanagement. En de kosten die In ’t Veld maakt voor dit project, zowel personeelskosten als overige kosten zijn aftrekbaar van de belasting. Als motivatie voor zijn persoonlijke betrokkenheid geeft In’t Veld aan, dat hij dan wel ondernemer mag zijn, maar tegelijkertijd ook een sociale betrokkenheid en verantwoordelijkheid heeft. Bovendien bieden dit soort nevenactiviteiten mogelijkheden tot uitbreiding van bestaande netwerken.
In’t Veld is ervan overtuigd dat iedere middelgrote en grote onderneming gekwalificeerd personeel in huis heeft dat 'lege uurtjes' kan inzetten om een lokale ngo te ondersteunen. Voor de zo noodzakelijke ontwikkeling van de civil society in Roemenië kan dit een belangrijk instrument zijn.

<< praktijkvoorbeelden algemeen
<< home toolkit

Tips

Oprichten van een stichting
Bedrijven kunnen besluiten sociale projecten via een (op te richten) stichting uit te voeren. Het financieren van een stichting kan echter redelijk prijzig zijn. Mocht dit voor u te duur zijn dan is het wellicht een beter idee om samen met andere bedrijven uit de regio/sector een stichting op te richten. Het is uiteraard ook mogelijk om bij een bestaande stichting aan te sluiten of geld te doneren aan andere initiatieven.

Samenwerken met ngo’s
Door samen te werken met ngo’s kunt u een onafhankelijk oordeel krijgen over de MVO-kwesties die u tegenkomt. Daarnaast kunnen ze helpen de betrokkenheid en steun voor het gevoerde beleid in alle lagen van de bedrijfsvoering te vergroten, vooral op de werkvloer.

Lokale kennis
Door lokaal aanwezige kennis in te winnen kunt u in contact komen met de gemeenschap. Daarnaast biedt het de mogelijkheid mensen te betrekken in uw MVO-plannen en ze er enthousiast over te maken.

Verschillen per regio
Voordelen die verbonden zijn aan activiteiten die u wilt ontplooien kunnen per regio verschillen. Aan het oprichten van een stichting kunnen in sommige regio’s bijvoorbeeld belastingvoordelen zitten. Win daarom informatie in bij de plaatselijke Kamer van Koophandel of het gemeentehuis.

Certificeringen
Als u streeft naar duurzaamheid in uw bedrijfsvoering, kunt u overwegen bepaalde aspecten van uw productie te laten certificeren. In (vooral) internationale handel wordt vaak gevraagd om certificeringen, zodat de afnemer weet aan welke standaarden het productieproces of de kwaliteit van het product voldoet. Als u afnemer bent van Roemeense leveranciers, dan kunt u uw leveranciers vragen welke certificeringen zij hebben of vragen om conform een certificering te gaan werken.

Besluitvorming rondom MVO
Bij veel bedrijven doet de directie de besluitvorming over MVO. Het komt de motivatie van uw medewerkers ten goede als u hun ideeën op het gebied van duurzaamheid serieus neemt en deze verder uitwerkt. Een stricte top-downbenadering kan tegen u werken als werknemers onvoldoende ruimte hebben hun ideeën aan u voor te leggen.

Vasthouden personeel
Veel bedrijven zijn sterk afhankelijk van hoger opgeleid personeel. Tegelijkertijd is het in Roemenië moeilijk hoger opgeleid personeel te vinden en te behouden. Door goed te letten op een gezonde en veilige werkomgeving, een goede reputatie op te bouwen in de omgeving door sociale projecten te ondersteunen en goede arbeidsvoorwaarden te bieden kunt u uw werknemers aan u binden. Op deze manier kunt u opgebouwde kennis behouden.

Gewoon doen
Galfinband liep aan tegen geringe participatie door de sociale partners in de omgeving en de werknemers. Hierdoor heeft Galfinband gekozen voor een praktische aanpak door goede voorbeelden neer te zetten, om op die manier vertrouwen te winnen. Voor u is het belangrijk vertrouwen te winnen van de sociale partners en werknemers. Consistentie in wat u uitdraagt en doet is hierbij belangrijk, evenals interne en externe communicatie.

MVO voor grote en kleine spelers in de markt
Vaak denken mkb-bedrijven dat MVO alleen is weggelegd voor de grote multinationals. Ook voor u geldt dat MVO op kleine schaal of op bepaalde aspecten van uw bedrijfsvoering goed mogelijk is. De communicatie over uw MVO-beleid kan uw reputatie versterken en is ook een voorbeeld voor andere mkb-bedrijven.

MVO-beleid op papier
Het komt regelmatig voor dat het gevoerde MVO-beleid niet wordt opgeschreven. Door het MVO-beleid niet op papier te zetten, is het sterk gebonden aan de manager/eigenaar/initiator. U wordt geadviseerd om uw MVO-beleid op papier te zetten en in het managementsysteem en de bedrijfscultuur te verankeren. Dit geeft een grotere garantie op continuïteit van het gevoerde MVO-beleid. Daarnaast vergemakkelijkt het de acceptatie, implementatie en controle van MVO.

MVO kan het beste gestalte krijgen binnen uw onderneming als u zowel interne als externe activiteiten met betrekking tot MVO weet te integreren in uw bedrijfsvoering. Dit houdt onder andere in dat als u MVO onderdeel maakt van uw bedrijfsstrategie, u dit duidelijk herkenbaar maakt voor uw medewerkers.

MVO, een manier van denken
MVO is niet alleen een manier van doen, het is ook een manier van denken. Voor een succesvolle implementatie van MVO moet deze manier van denken in alle lagen van uw organisatie worden ingebed. U kunt hieraan bijdragen door uw medewerkers te betrekken bij de formulering van het MVO-beleid of door workshops over MVO te geven aan medewerkers in alle lagen van uw organisatie.

Voorkom fragmentarisch MVO-beleid
Het is makkelijk MVO fragmentarisch invulling te geven. Veel bedrijven vinden zichzelf 'MVO' als zij een bepaald aspect aanpakken. Zoals de ondersteuning van een school in de buurt of als zij maatregelen hebben genomen op het gebied van milieuaspecten van de bedrijfsvoering, maar vervolgens verbetering van de arbeidsomstandigheden achterwege laten. U kunt voorsprong krijgen op het gebied van MVO als u het integreert in de gehele bedrijfsvoering.

Afspraken maken met subcontractors
Door het uitbesteden van productiewerk aan onderaannemers vergroot u de kans op overtreding van milieu- en sociale standaarden. U heeft namelijk geen zicht op wat er bij onderaannemers gebeurt. Als u geen overzicht heeft, kan het ook nadelige gevolgen hebben voor de kwaliteit van het eindproduct. Probeer met uw leveranciers hierover duidelijke afspraken te maken of probeer inzicht te krijgen in hun keten.

Cultuurverschillen
Probeer bij de implementatie van MVO rekening te houden met de lokale omstandigheden en cultuur in Roemenië. Dit draagt bij aan het succes van uw beleid.

Links

Cora Kemperman
Van Wijk Logistics Nederland
EVW Holding (Roemeense vestiging van Van Wijk Logistics)
Galfinband
Agro Connection Romania
Vel Pitar
Coca Cola
Coca Cola Nederland


<< praktijkvoorbeelden algemeen
<< home toolkit

Roemenië is een parlementaire republiek met een presidentieel stelsel. Presidentiële verkiezingen vinden om de vier jaar plaats. Het beleid van de huidige regering is gericht op het doorzetten van het hervormingsproces. Het Roemeense bestel heeft een sterke gecentraliseerde overheid en is verder verdeeld in 40 bestuurlijke districten (judeţe) plus Boekarest dat een eigen district vormt, het 41e district. Elk district wordt beheerd door een provinciebestuur (consiliului judeţean) en een prefect die samen verantwoordelijk zijn voor lokale zaken.

Wet- en regelgeving
Corruptie
Transparantie
Tips en links

<< home toolkit

Roemenië is een democratische en sociale rechtsstaat en sinds 1 januari 2007 lid van de EU. Door de toetreding tot de EU neemt Roemenië automatisch alle (bi)laterale overeenkomsten die de EU ondertekend heeft over. Bovendien verplicht het zich het EU-gemeenschapsrecht (acquis communautaire) in de nationale wetgeving op te nemen. Dit omvangrijke en gedetailleerde wetgevingspakket gaat verder dan alleen economische aspecten. Het heeft ook invloed op onder andere sociaal, milieu-, landbouw- en energiebeleid. Het voordeel is dat dit wetgevingspakket hetzelfde is als in Nederland. Omdat EU-lidstaten wel een bepaalde vrijheid in toepassing van de EU-wetgeving hebben, kunnen er op punten verschillen bestaan tussen de lidstaten. De Roemeense nationale wetgeving is vooral van toepassing op onderwerpen zoals onderwijs, belastingen, fraudebestrijding en rechtsspraak.

Roemenië heeft onder druk van de EU flinke maatregelen genomen om als volwaardig lid geaccepteerd te worden. Ondanks de grote vooruitgang is de ontwikkeling van democratische instituties en de rechtstaat nog in volle gang. De Roemeense overheid wil graag buitenlandse investeerders aantrekken door het zakelijke klimaat te verbeteren. Dit gebeurt door vermindering van bureaucratie, privatisering van staatsapparaten, implementatie van een transparant en efficiënt belastingssysteem en verbetering van de naleving van eerlijke marktregels. U moet er dus rekening mee houden dat u geconfronteerd kunt worden met veranderende wet- en regelgeving. Lees verder >>

<< introductie overheidsstructuur
<< home toolkit

Naleving wetten
MVO is vaak essentieel om misstanden in landen te helpen voorkomen waar wetten ontbreken of niet voldoende worden gehandhaafd. Het wettelijk kader in Roemenië is inmiddels redelijk op orde. Het probleem zit in de handhaving van de wetten. Dit komt deels door de lage scholing van - en het gebrek aan - ambtenaren. Het is raadzaam zelf de wetten te kennen om ze op de juiste manier toe te kunnen passen. U kunt ook een juridisch adviseur in de arm te nemen die u hierbij kan helpen.

Belastingwetgeving
Een groot deel van de Roemeense belastingwetgeving wordt niet door EU-wetgeving bepaald, maar moet er wel mee overeenstemmen. Een overzicht van de belastingwetgeving is te vinden op de website van de EVD.

De Roemeense overheid heeft verschillende maatregelen getroffen om duurzame consumptie en productie te bevorderen, waaronder het 'polluter pays'-principe (de vervuiler betaalt). In de praktijk betekent dit dat voor het gebruik van natuurlijke hulpbronnen, het gebruik van alle typen land (behalve land voor landbouw en bosbouw) en het vervuilen van water extra belasting wordt geheven. Sinds 1 juli 2008 is ook de hoogte van de belasting op auto's die na 1 juli 2008 worden geregistreerd, afhankelijk van de mate van vervuiling, leeftijd van de auto, cilinderinhoud en CO₂-uitstoot. Het kan voor u dus financiële winst opleveren hier met de aanschaf van nieuwe auto's rekening mee te houden.

Donaties aan non-profitorganisaties (NPO's) zijn gedeeltelijk belastingaftrekbaar voor u als ondernemer. De Roemeense Sponsorwet stelt dat een bedrijf een belastingvrij bedrag mag doneren van niet meer dan 0,3 procent van de omzet of 20 procent van de winstbelasting (welke van de twee het laagst is).
NPO’s hoeven helemaal geen belastingen te betalen over bepaalde soorten van inkomsten (donaties, lidmaatschappen, fondsenwerving, inkomsten uit publieke financiering of subsidies et cetera). Als u zelf een non-profitorganisatie (een stichting bijvoorbeeld) wilt opzetten kunt u gebruikmaken van deze regeling. Meer informatie over de Roemeense belastingwet voor non-profitorganisaties staat op de site van United States International Grantmaking.

Daarnaast bestaat er een speciale regeling voor sommige kosten die betrekking hebben op MVO zoals milieubescherming, behoud van natuurlijke hulpbronnen en arbeidsveiligheid. Een volledig overzicht vindt u in een rapport van Ernst & Young dat op de site van de Roemeense Kamer van Koophandel staat. Milieuvriendelijke bedrijfsvoering kan u dus geld opleveren.

<< intro
<< home toolkit

Ondanks de toetreding van Roemenië tot de EU in 2007 blijven er problemen bestaan met corruptie. Op de index van Transparency International staat Roemenië op 70^e plaats van de 180 getoetste landen. Hiermee staat het op hetzelfde niveau als Colombia. Van alle EU-lidstaten staat alleen Bulgarije lager (plaats 72).
De situatie is in de laatste jaren echter wel aanzienlijk verbeterd. Dit komt mede door de druk die de EU blijft uitoefenen op Roemenië. Als u in aanraking komt met corruptie dan kunt u dat melden bij het Directoraat-Generaal Anticorruptie en het Nationale Anticorruptie Directoraat. Beide zijn opgezet door de Roemeense overheid om corruptie aan te pakken.

Omkoping is niet alleen verboden vanuit de OESO-richtlijnen; ook de Nederlandse wetgeving verbiedt elke vorm van omkoping van ambtenaren in binnen- en buitenland. Hierop kan een geldboete of gevangenisstraf staan.

Ondanks anticorruptiemaatregelen is omkoping nog een veel voorkomend probleem. U kunt daar, als buitenlandse ondernemer, echter de nodige verandering in teweeg brengen. Door een andere bedrijfscultuur te introduceren en door corruptie uitdrukkelijk te verbieden, kunt u een stap in de goede richting zetten. Dit betekent onder andere mensen aannemen vanwege hun capaciteiten en niet omdat ze u worden opgedrongen.

Voor andere tips en verheldering heeft Transparency International de Business Principles for Countering Bribery – Small and Medium Enterprise Edition opgesteld. Deze 'business principles' geven aan hoe u de lokale situatie kunt inschatten en de manieren om ermee om te gaan.

<< introductie overheidsstructuur
<< home toolkit

Volgens het Roemeense blad Vivid gaat er in Roemenië heel wat geld verloren door 'gebrek aan transparantie en efficiency in de bureaucratie'.

Aangezien de belangen groot zijn, zal er in komende jaren meer transparantie verwacht worden van zowel publieke als private organisaties. U kunt transparantie in uw bedrijfsvoering geven door bijvoorbeeld in uw jaarverslagen verantwoording af te leggen over de impact die uw bedrijfsvoering heeft op milieu, werknemers of mensenrechten. Dit betekent dat, naast wat er in uw eigen bedrijf gebeurt, u zelf ook inzicht geeft in wat er verder in uw keten gebeurt en/of in het buitenland.

In Roemenië is het hele concept van transparantie nog nieuw. Daarom is het aan te raden om als u in Roemenië gebruik wilt maken van duurzaamheidsverslaglegging gebruik te maken van de internationale geaccepteerde richtlijnen, bijvoorbeeld de richtlijnen van de Global Reporting Initiative (GRI). Voor mkb-bedrijven is onder de naam High Five een vereenvoudigde versie van de richtlijn opgesteld. Een Nederlandse versie is te vinden op de website van MVO Nederland.

Een ander belangrijk instrument dat u kunt inzetten om de transparantie te vergroten is de invoering van standaarden en certificeringen. U kunt uw bedrijf zelf laten certificeren, en u kunt uw (toe)leveranciers vragen zich te laten certificeren.

<< introductie overheidsstructuur
<< home toolkit

Tips

MVO en regelgeving
Maatschappelijk verantwoord ondernemen betekent in Nederland onder andere ‘verder gaan dan de wetgeving’. In Roemenië maakt u in veel gevallen al een verschil als u zich aan de wet houdt. Innovatieve ondernemers kunnen zich daarom nog echt onderscheiden op het gebied van duurzaamheid. Zorg echter wel voor ondersteuning door betrouwbare partners; door middel van het aanstellen van Roemeense managers of partners die uw visie delen.

Roemeense wetgeving
Voor informatie over wetgeving, overheidsprogramma’s en subsidieregelingen kunt u terecht op de websites van de Roemeense ministeries. Daarnaast zijn er in Roemenië veel gespecialiseerde advocatenbureaus die advies kunnen geven over wetgeving met betrekking tot onder andere milieu, mensenrechten, arbeidsomstandigheden en corruptie. Een aantal van deze bureaus kunt u vinden op de website van DSClex. U kunt ook al uw fiscale en administratieve procedures uitbesteden aan een (internationaal) adviesbureau. U dient wel overzicht te bewaren zodat u weet op welke manier uw zaken worden afgehandeld.

Constitutioneel hof
Als u denkt dat een Roemeense wet of gerechtelijke uitspraak een discriminerende uitwerking op u heeft, dan kunt u een klacht indienen bij het constitutioneel hof. Op de website van het constitutioneel hof staan de contactgegevens en een gedeeltelijke beschrijving van de procedure.

Invoering van EU-wetgeving
Voor meer informatie over EU-wetgeving en een overzicht van alle wetten heeft de EU de website Eurlex opgezet. Voor meer informatie over de invoering van specifieke EU-wetten in de Roemeense wetgeving met betrekking tot duurzaamheid kunt u zich richten tot Euro Contact Centres of het European Institute of Romania.

Als u zoekt naar een oplossing voor problemen die het gevolg zijn van een verkeerde toepassing van de interne marktregels door overheidsinstanties, dan kan SOLVIT (gratis) u helpen bij het vinden van een oplossing. SOLVIT is een onlinenetwerk waarin EU-lidtstaten samenwerken om marktproblemen op te lossen.

Relatiecultuur
Door het verschil tussen de Nederlandse en Roemeense zakelijke cultuur is de scheidslijn tussen corruptie en relatiemanagement in Roemenië soms moeilijk te trekken. Zo is er in Roemenië bijvoorbeeld een sterk hiërarchische cultuur waardoor ambtenaren soms weinig verantwoordelijkheid nemen en terughoudend zijn om u te helpen. Verschil in cultuur moet u daarom niet altijd als corruptie afdoen. U doet er daarom goed aan zich in de lokale gebruiken te verdiepen. U kunt hiervoor contact opnemen met andere (Nederlandse/buitenlandse) ondernemers of informatie inwinnen bij een Roemeens adviesbureau.

Links

Overheidsstructuur
Ministeries in Roemenië
EVD-landenpagina
Roemeens Europa Instituut

Wet- en regelgeving
Roemeense grondwet
Acquis communautaire
Constitutioneel hof Roemenië
Romanian Department for European Affairs (DEA)
Roemeense site over EU-structuurfondsen
Eurlex
Euro Contact Centres
European Institute of Romania

Corruptie en transparantie
Rapport Transparency International Romania
Global Reporting Initiative
Directoraat-Generaal Anticorruptie
Nationale Anticorruptie Directoraat
DLAF
OESO-richtlijnen
Business Principles for Countering Bribery – Small and Medium Enterprise Edition


<< introductie overheidsstructuur
<< home toolkit

Algemeen
De afgelopen acht jaar is de arbeidswetgeving en daaraan gerelateerde wetgeving, met assistentie van de ILO, drastisch gewijzigd. De nieuwe arbeidswet is in 2003 van kracht geworden en in 2005 herzien.

De prioriteiten binnen het arbeidsbeleid van de overheid liggen op dit moment bij drie gebieden: (1) vergroten van arbeidskansen voor kwetsbare groepen (In het National Plan for Development 2007-2013 zijn jongeren en langdurig werklozen als speerpunten aangewezen voor arbeidsmarktontwikkeling); (2) verbeteren van het socialezekerheidsstelsel en (3) verbeteren van de georganiseerde inspraak door werknemers.

ILO-conventie
Op internationale schaal zijn vele arbeidsrechten vastgelegd in conventies. De bekendste daarvan zijn die van de International Labour Organization (ILO). Roemenië is lid van de ILO en heeft de meest gangbare conventies ondertekend, onder andere C138 Minimum Age; C182 Worst Forms of Child Labour; C87 Freedom of Association; C29 Forced Labour. Alleen de ILO-Conventie C4 (Night Work (Women)) is niet geratificeerd. Lees verder >>

Werknemers
Vakbonden
Tips en links

<< home toolkit

Verwijzing Decent Work Agenda en de link met MVO
Voor de ontwikkeling van uw sociale beleid kunt u de Roemeense arbeidswet en de Decent Work Agenda van de ILO als startpunt nemen. Leidraad voor de naleving van goede arbeidsomstandigheden is in eerste instantie de Roemeense arbeidswet. Is de lokale wetgeving minder strikt dan de ILO-conventies, dan is het raadzaam de ILO-conventies en de Decent Work Agenda als leidraad te nemen.

De Decent Work Agenda bestaat uit vier hoofdlijnen: de Fundamentele Arbeidsnormen (inzake kinderarbeid, dwangarbeid, discriminatie en vrijheid van vakvereniging), werkgelegenheid, sociale bescherming en sociale dialoog. Deze hoofdlijnen vormen een kader voor de verschillende aspecten die onder de sociale dimensie van MVO vallen, zoals sociale verzekeringen, werktijden, gendergelijkheid en veiligheid en gezondheid op het werk.

<< intro
<< home toolkit

Minimumloon
Sinds drie jaar heeft Roemenië twee verschillende minimumlonen. De overheid hanteert een minimumloon (2007: 115 euro per maand) en daarnaast is er een tweede minimumloon dat tot stand is gekomen door collectieve onderhandelingen tussen vakbonden en werkgevers (2007: 130 euro per maand). In de onderhandelingen voor de nationale cao 2007-2010 is het niet gelukt deze twee minimumlonen tot één te maken. Feit is dat beide minimumlonen ontoereikend zijn voor werknemers om in het levensonderhoud van hun familie te voorzien. Naast de nationale minimumlonen, worden er sectorspecifieke afspraken gemaakt.

Om werknemers aan u te binden is het aan te raden om minimaal het (hogere) in de nationale cao afgesproken minimumloon te betalen of sectorspecifieke afspraken betreffende minimumloon na te leven. Daarnaast zou u kunnen overwegen te bepalen hoe hoog een daadwerkelijk leefbaar loon zou moeten zijn en werknemers conform dit leefbare loon te betalen. Voor het bepalen van het leefbare loon kunt u een zogenaamde ‘food basket’ uitvoeren. Hiermee bepaalt u wat u vindt (op basis van lokale gangbare standaarden) wat van een maandsalaris betaald moet kunnen worden (denk aan huisvesting, voedsel, kleding, schoolgeld etcetera) en welke kosten hier gemiddeld per maand mee zijn gemoeid. Lees verder >>

<< introductie arbeidsomstandigheden
<< home toolkit

Overwerk
Overwerken is een andere manier om te voorzien in levensonderhoud als het reguliere salaris niet toereikend is. Als er vaak wordt overgewerkt, wat voorkomt in Roemenië, wordt u geadviseerd te bepalen of uw personeelsbezetting toereikend is voor de orderportefeuille. Verder moet overwerk een vrije keuze van werknemers zijn. Waak er voor dat zij zich niet onder druk gezet voelen en overwerk niet durven te weigeren uit angst ontslagen te worden.

In diverse sectoren in Roemenië wordt overwerk uitbetaald met maaltijdtegoedbonnen bij winkels. Als u mensen vraagt over te werken, zou het vanzelfsprekend moeten zijn dat u werknemers uitbetaald in contant geld. Dit biedt hen de mogelijkheid zelf hun bestedingspatroon te bepalen.

Beschikbaarheid personeel
In Roemenië hebben werkgevers moeite om geschikte kandidaten te vinden voor openstaande functies. Veel Roemenen trekken naar westerse landen, 11 procent van de Roemenen heeft Roemenië al verlaten voor hogere salarissen elders. Vooral opgeleide arbeidskrachten trekken naar de Verenigde Staten of de rijkere EU-landen, de toetreding tot de EU heeft dit vergemakkelijkt. Door schaarste op de arbeidsmarkt voor (hoger) opgeleid personeel ontstaat er een opwaartse druk op de lonen. De salarisstijgingen in Roemenië zijn daardoor op dit moment ook groter dan in de andere (Oost-Europese) EU-landen.

Desalniettemin kent Roemenie een werkloosheidscijfer van ruim 5 procent. Het aantal Roemenen zonder werk zal de komende jaren rond de 500.000 blijven schommelen. Terwijl het aantal banen in de landbouw en industrie langzaam afneemt, is in de dienstensector juist een duidelijke toename te zien. Vooral in de groot- en detailhandel is de groei van de werkgelegenheid significant, maar ook in de financiële dienstverlening is een groei waarneembaar. De werkloosheid is sterk regionaal bepaald. In de regio's waar recentelijk oude staatsbedrijven zijn geherstructureerd (Brasov, Vaslui) is de werkloosheid hoog, terwijl aan de Hongaarse grens juist veel nieuwe werkgelegenheid wordt gecreëerd.

Pensioenregeling en sociale zekerheid
De National House of Pension and Other Social Insurance Rights, de National Agency for Employment en de National House of Health Insurance zijn belast met de uitvoering van de pensioenregeling, sociale zekerheid, werkloosheidsuitkeringen en zorgverzekeringen. Voor alle verzekeringen geldt dat werknemer en/of werkgever een bepaald percentage van het salaris bijdraagt aan de verzekering.

In de periode 2000-2004 is het pensioensysteem drastisch herzien. Het pensioensysteem is nu gebaseerd op het driepilarenstelsel van de Wereldbank. Werkgevers zijn verplicht bij te dragen aan het Public Pension Scheme (eerste pilaar) en het privaat beheerde verplichte Pension Fund Scheme (tweede pilaar).
De derde pilaar van dit systeem betreft een vrijwillig deel en houdt in dat bovenop de verplichte contributie aan het Roemeense pensioensysteem kan worden gespaard voor een aanvullend pensioen. Op dit moment is het opzetten van deze derde pilaar aan de gang, de vraag is wel hoeveel private pensioenfondsen hier uiteindelijk aan mee zullen werken.
Als onderdeel van uw CSR-beleid kunt u onderzoeken in hoeverre het nationaal pensioen toereikend is om van te leven en overwegen dit aan te vullen met een extra pensioenvoorziening voor uw personeel.

Bedrijven moeten verplicht deelnemen aan het hele socialezekerheidsstelsel. Niet overal in Roemenië is de gezondheidszorg echter even toegankelijk. Soms moeten voor de gratis gezondheidszorg lange afstanden worden overbrugd. Uw werknemers stellen het op prijs als zij hier tijd voor krijgen of als er een financiële bijdrage wordt gegeven om van privézorg gebruik te maken. In het laatste geval verliezen zij ook minder werktijd. Ook leidt corruptie binnen het gezondheidszorgsysteem er toe dat gratis gezondheidszorg niet altijd gratis wordt verleend.

Discriminatie
De Roemeense grondwet verbiedt discriminatie. Dat wil echter niet zeggen dat het niet plaatsvindt, vooral tegen vrouwen (huiselijk geweld) en de Romabevolking. De overheid heeft nog steeds moeite hier een effectieve aanpak voor te vinden. De overheid erkent de achtergestelde sociale positie van de Roma, maar er is vooralsnog geen wetgeving of mechanisme ontwikkeld om deze situatie te verbeteren.

U kunt hier op een positieve manier op inspelen door een groter aandeel werknemers van een minderheidsgroepering in uw personeelsbestand na te streven. Een dergelijk beleid binnen uw organisatie sluit ook aan bij het National Plan for Development 2007-2013, waarin achtergestelde groepen als langdurig werklozen en jongeren het speerpunt zijn.

Daarnaast kunt u binnen uw bedrijf een vertrouwenspersoon aanstellen waar uw werknemers naartoe kunnen als er sprake is van discriminatie of huishoudelijk geweld.

<< intro
<< home toolkit

Vakbonden hebben een sterke invloed en zijn goed vertegenwoordigd. Eind 2007 is er veel druk uitgeoefend door de vijf nationale vakbondfederaties vanwege ontevredenheid over het niveau van het minimumloon. Daarnaast heerst er op dit moment enige onvrede over de effectiviteit van het overleg met de overheid en werkgeversorganisaties. Een wetsvoorstel over verbetering van de positie van werknemersorganisaties staat bijvoorbeeld al drie jaar ter discussie. Vraagstukken over bijvoorbeeld de wijze van werknemersvertegenwoordiging geven de nodige vertraging.

Ondanks dat vakbondsrechten wettelijk zijn geregeld, worden vakbonds- en werknemersrechten in de grote organisaties beter gerespecteerd dan in de nieuwere bedrijven.

Een belangrijke component van een gezonde sociale dialoog bestaat uit open communicatie met uw medewerkers. Voor u als ondernemer in Roemenië is het essentieel om goed contact te onderhouden met de personeelsvertegenwoordiger en/of de vakbondsvertegenwoordiger in uw bedrijf. Op deze manier kunt u een sociale dialoog in uw organisatie op gang brengen of houden. Ook het oprichten van een ondernemingsraad kan een goed medium zijn om het sociale klimaat goed te houden.

<< introductie arbeidsomstandigheden
<< home toolkit

Tips

Roemeense arbeidswetgeving
Wanneer u zich met een bedrijf vestigt in Roemenië of handel drijft met Roemeense zakenpartners is het verstandig op de hoogte te zijn van de lokale arbeidswetgeving en de naleving hiervan in uw eigen bedrijf of bij uw toeleveringsbedrijven. Eventueel kunt u samenwerken met een lokale partner of adviseur die u wegwijs kan maken in de relevante wetgeving.

Leidraad voor de naleving van goede arbeidsomstandigheden is in eerste instantie de Roemeense arbeidswet. Is de lokale wetgeving minder strict dan de ILO-conventies, dan is het raadzaam de ILO-conventies als leidraad te nemen.

Positieve binding van werknemers
Doordat veel Roemenen naar het buitenland vertrekken om te werken is het belangrijk uw werknemers aan u te binden. Dit kunt u doen door een goede en veilige werkomgeving te creëren, door goede opleidingsmogelijkheden te bieden, de familie van werknemers te ondersteunen et cetera.

Als uw bedrijf afhankelijk is van gekwalificeerd personeel kunt u uw medewerkers een opleidingsplan bieden om het door u gewenste kwalificatieniveau te bereiken. Eventueel kunt u een dergelijk trainingsplan opzetten in een consortium van bedrijven, maar u kunt ook aansluiting zoeken bij lokale universiteiten of andere onderwijsinstituten en uw eigen opleidingsplan ontwikkelen. Door binnen uw opleidingsbeleid vrouwen specifiek aandacht te geven kunt u de arbeidsparticipatie van vrouwen vergroten. In bepaalde gevallen kunt u in aanmerking komen voor financiering van staftrainingsprojecten bij het Sectorale Operationele Programma 'Human Resources Development' van de EU. Dit is een van de structuurfondsen.

Veiligheid op de werkvloer
Er is wetgeving aanwezig om de veiligheid op de werkvloer te waarborgen. De implementatie hiervan kan alleen succesvol zijn als uw werknemers de veiligheidsvoorschriften ook naleven. Dit laat nog weleens te wensen over. U kunt hier op inspelen door de werknemers goede voorlichting te geven en hierbij de voordelen van veiligheid op de werkvloer te belichten. En daarnaast is het aan u het goede voorbeeld te geven.

Standaarden en certificeringen
Er bestaan diverse standaarden en onafhankelijke auditingmethodes om bijvoorbeeld arbeidsvoorwaarden, -omstandigheden en sociale impact in lokale bedrijven te verbeteren, zoals SA 8000 en de standaard van BSCI.

Vakbondrechten
Vooral jongere en kleine Roemeense bedrijven zijn geneigd de vakbondsrechten van hun medewerkers te negeren. Conform zowel de Roemeense arbeidswet als de ILO-conventies hebben medewerkers recht op inspraak. In het kader van MVO wordt geadviseerd minimaal de Roemeense wetgeving en ILO-conventies na te leven op het gebied van arbeidsrecht en arbeidsomstandigheden. Daarnaast kan een goede relatie met vakbonden en personeelsvertegenwoordigers positief bijdragen aan de interne sociale dialoog.

Discriminatie
Om discrimintatie tegen te gaan kunt u zich verdiepen in de diverse bevolkingsgroepen in de omgeving waarin u werkt. Probeer in uw personeelsbestand een goede afspiegeling van de diverse bevolkingsgroepen terug te laten komen.

Daarnaast kunt u binnen uw organisatie een vertrouwenspersoon aanstellen. Uw werknemers kunnen dan bij deze persoon terecht als er sprake is van discriminatie, huiselijk geweld, of seksuele intimidatie op de werkvloer of thuis.

Duurzame voeding
U kunt als werkgever een grote invloed hebben op het dieet van uw personeel. Door bijvoorbeeld gezonde lunches aan te bieden met lokaal geproduceerde producten (wellicht biologisch) kunt u de gezondheid van uw medewerkers op peil houden en de lokale markt steunen.

Links

Arbeidsrecht internationaal
International Labour Organization (ILO)
ILO-conventies
International Labour Office: database met data rondom werkgelegenheid, input wordt geleverd door het statistiekbureau van de ILO
Wereldbank: overzicht genderprofiel

Arbeidsrecht nationaal
Roemeense Arbeidscode
Sectoral Operational Programme for Human Resources Development.
National House of Pension and Other Social Insurance Rights
National Agency for Employment

Certificeringsorganisaties en standaarden
SA 8000
BSCI
ISO26000 (MVO-norm)
OESO
OHSAS18000-norm

Vakbonden
National Confederation of Free Trade Unions of Romania
The National Trade Union Block
Nationale vakbondenconfederatie


<< introductie arbeidsomstandigheden
<< home toolkit

Algemeen
Roemenië is een van de armste lidstaten van de EU , maar in termen van natuurlijke rijkdom, is het een van de rijkste lidstaten. Roemenië beschikt over omvangrijke natuurgebieden en een rijke flora en fauna. Desondanks is het milieu in Roemenië een zorgenkindje. Roemenië moet inspelen op de uitdagingen die zijn ontstaan door de overgang naar een markteconomie en vooralsnog ontbreekt het aan middelen om de milieuproblemen op te lossen.

Overheidsprogramma's en projecten
Door de toetreding van Roemenië tot de EU is dezelfde milieuwetgeving van toepassing als in Nederland. Roemenië heeft nu ongeveer 90 procent van de EU-milieuwetgeving geïmplementeerd. Roemenië heeft uitstel voor de implementatie van een aantal EU-milieurichtlijnen. De website van het ministerie van Milieu en Duurzame Ontwikkeling geeft hiervan een overzicht.
De naleving van de wetten is nog een probleem in de meeste regio’s. Er zal nog ongeveer 28 miljard euro geïnvesteerd moeten worden om de problemen op te lossen. Dit zal bijeengebracht moeten worden door de overheid, bedrijven en diverse multilaterale instellingen als de EU, de Europese Bank voor Reconstructie en Ontwikkeling (EBRD) en de Wereldbank. Via de Europese aanbestedingsregels kunt u zich als Nederlands bedrijf inschrijven op Roemeense projecten. Nederlandse milieukennis en -technologie staan in Roemenië hoog aangeschreven dus hier bestaan zeker mogelijkheden.

Milieumanagement en impactanalyse
Energie
Water
Milieu overig
Tips en links

<< home toolkit

Milieumanagementsystemen
Milieumanagementsystemen zijn in Roemenië steeds populairder aan het worden. Roemeense organisaties implementeren meestal niet uit eigen beweging een milieumanagementsysteem. Vaak gebeurt dit onder druk van wetgeving, financiële instellingen of multinationals. Het voordeel van het werken met gestandaardiseerde beheerssystemen is dat het een positief effect kan hebben op de bedrijfscultuur.

ISO 14001 is in Roemenië het meest gebruikte milieumanagementsysteem. De eerste ISO 14001-gecertificeerde bedrijven in Roemenië waren afkomstig uit de industriële sector omdat hun producten internationaal concurrerend moesten blijven. De trend is dat de milieumanagementsystemen in steeds meer sectoren worden toegepast.

Een ISO 14001 certificaat is gebonden aan de locatie waar u bent gevestigd of produceert. Bent u dus in Nederland gecertificeerd, dan moet een vestiging in Roemenië opnieuw gecertificeerd worden. De certificering en verificatie van milieuzorgcertificaten is geregeld door de Asociatia de Standardizare din România. Zoekt u een ISO 14001 gecertificeerde toeleverancier, dan kunt u een overzicht van Roemeense bedrijven met IS0 14001 vinden op de Roemeense site van ISO 14001.

Impactanalyse
De eerste milieuwet waarmee u als investerend bedrijf te maken kunt krijgen is de Environmental Impact Assessment-wet. Een milieu-impactanalyse (EIA) is in principe van toepassing op alle investeringen die invloed hebben op het milieu. Het wordt echter veelal op lokaal niveau toegepast op grote infrastructurele werken, waaronder ook grote industriële locaties worden gerekend.

<< introductie milieu
<< home toolkit

Energie
Roemenië is een van de meest energieverslindende landen in Europa. Roemenen gebruiken twee tot drie maal zoveel energie per huishouden als de meeste OESO-landen. Verouderde technologie, het ontbreken van meters en slechte isolatie zijn de voornaamste oorzaken. Daarom stelt Roemenië zich ten doel het energieverbruik in 2015 met 40 procent terug te dringen. Om dit te bereiken moet het aandeel duurzame energie in 2010 gestegen zijn met 8,3 procent (nu 2,2 procent). Hiervoor wordt 500 miljoen euro geïnvesteerd in waterkracht (de grootste alternatieve energiebron), biomassa, biobrandstof en windenergie.

U als ondernemer kunt op dit punt een verschil maken door energiebesparing en/of duurzame energie te stimuleren binnen uw eigen Roemeense vestiging en/of bij uw Roemeense partners. Daarnaast kunt u zich inspannen om kennis over innovatieve vormen van energie-efficiency te delen met andere bedrijven, overheden en Roemeense kennisinstellingen.

De beschikbaarheid en mogelijkheden van duurzame energie zijn per regio verschillend in Roemenië. Het installeren van zonnepaneel- of geothermische installaties is bijvoorbeeld in sommige regio's interessanter dan in andere. Het gebruik van duurzame energie (inclusief productie van geothermische energie) zal door de overheid bevorderd worden door de markt van groencertificaten verder te ontwikkelen. U kunt hier als gebruiker maar ook als producent/investeerder van profiteren. Meer informatie hierover vindt u in de marktverkenning Energy Efficiency van de EVD.

Het kan voor u ook interessant zijn contact op te nemen met het Romanian Energy Efficiency Fund (FREE). FREE verschaft commerciële financiering voor Roemeense energieprojecten. FREE bevordert de ontwikkeling van nieuwe projecten op het gebied van energie-efficiëntie en duurzame energie. In totaal is er 50 miljoen US dollar beschikbaar. De projectgrootte varieert tussen de 100.000 US dollar en de 1 miljoen US dollar.

De EBRD heeft ook een faciliteit op het gebied van energie-efficiency. Via deze faciliteit verstrekt een aantal Roemeense lokale banken leningen aan de Roemeense private sector voor het financieren van energie-efficiënte investeringen.

<< introductie milieu
<< home toolkit

Water
Slechts 58 procent van de Roemeense bevolking heeft toegang tot gekanaliseerd drinkwater. Op het platteland heeft slechts 33 procent van de bevolking de beschikking over gekanaliseerd water. Er wordt daarom vaak gebruikgemaakt van andere waterbronnen (bijvoorbeeld waterputten) die veilig drinkwater kunnen leveren.
Verouderde leidingen, afwezigheid van watermeters, inefficiënt watergebruik en de slechte waterkwaliteit leiden tot grote problemen in de watervoorziening. Vooral in de zomer, die in Roemenië zeer warm en droog kan zijn, kan (drink)water schaars zijn. In het voorjaar echter veroorzaken overstromingen van de rivieren vele slachtoffers en veel materiële schade. Als u in een sector opereert waar veel water gebruikt moet worden, is het belangrijk om hier mee rekening te houden. Uw watermanagement kan per regio anders zijn. U kunt hiervoor lokale regionale experts laten samenwerken met uw eigen waterexperts. Daarnaast is het mogelijk uw kennis en expertise op het gebied van watermanagement te delen met lokale partijen zoals overheden, andere bedrijven en de gemeenschap waarin u opereert.

In het licht van de waterproblematiek is het efficiënt gebruikmaken van water, zoals gesloten systemen en hergebruik, aan te bevelen. Hierdoor wordt ook het ontstaan van afvalwater voorkomen. Een praktische methode hiervoor is Cleaner Production. Het is aan te raden te onderzoeken of uw bedrijf is aangesloten op een rioolzuiveringsinstallatie. Dit is in Roemenië zeker niet overal het geval.

Partners for Water
Partners voor Water is een samenwerkingsproject van de EVD en het Nederlands Waterpartnership (NWP). Het stimuleert innovatieve waterprojecten van samenwerkende partners in het buitenland met een financiële regeling. Als u in de Nederlandse watersector (bedrijven, overheden, ngo's en kennisinstellingen) actief bent, kunt u projectvoorstellen indienen om in aanmerking te komen voor een financiële bijdrage voor haalbaarheidsstudies en demonstratie- en pilotprojecten.
Het NWP heeft ook de Roemenië Platform (RNWP) opgericht met als doel de samenwerking tussen de Nederlandse en Roemeense watersector te bestendigen en uit te breiden. Het RNWP is onderdeel van Partners for Water.

<< introductie milieu
<< home toolkit

Afvalverwerking
Niet meer dan de helft van de Roemenen is aangesloten op gemeentelijke vuilnisophaaldiensten. Van de 13.000 gemeenten hebben er slechts 2.500 een georganiseerd inzamelingssysteem. Vooral de kleinere dorpen zijn praktisch allemaal verstoken van een vuilnisophaaldienst. Daarnaast zijn er problemen met afvalstortplaatsen, -sortering en -verwerking.

EU-wetgeving eist dat Roemenië een deel van het afval gaat recyclen en verbranden. Initiatieven om afval in te zamelen en te recyclen, komen in Roemenië moeilijk van de grond. Milieuvereniging Floarea de Colt (Edelweiss) denkt dat de Roemenen alleen tot recycling te bewegen zijn als zij het in hun portemonnee voelen. Echter voor de welwillende burger is recyclen geen gemakkelijke opgave. Veel gemeentes zijn nog niet in staat geweest de verplichte milieuparken in te richten waardoor burgers nergens terecht kunnen met hun gescheiden afval. Lees verder >>

<< introductie milieu
<< home toolkit

U kunt verschillende dingen doen om uw afvalmanagement te verbeteren: verschillende soorten containers plaatsen, werknemers en schoonmakers trainen, medewerkers verantwoordelijk stellen en een praktische bedrijfslocatie uitkiezen. Als er geen afvalophaaldienst is, kunt u zelf proberen iets op te zetten in samenwerking met de lokale organisaties, overheden en bevolking. De gemeente Timişoara heeft op haar website nog meer tips en informatie over afvalmanagement.

Afvalpreventie blijft natuurlijk de beste manier om verbetering te bewerkstelligen. Enkele manieren om afval te voorkomen zijn: tweezijdig uitprinten, afvalvrije lunches organiseren en het belonen van ideeën van werknemers. Verder kunt u bekijken of het interessant is om op locatie te recyclen. Dit kan financieel ook interessant zijn omdat u de gerecyclede producten kunt hergebruiken. U kunt recyclen met behulp van machines (voor filtering, scheiding et cetera) of gewoon door een plek te reserveren voor opslag (bijvoorbeeld bij composteren).

Grondkwaliteit
Roemenië is sterk afhankelijk van de kwaliteit van de landbouwgrond; 62 procent van de grond in Roemenië is landbouwgrond en 20 procent van het nationale inkomen is afkomstig uit landbouw. Echter degradatie en vervuiling van de grond zijn er gedeeltelijk voor verantwoordelijk dat de landbouwproductiviteit in afgelopen decennia met 20-30 procent is gezakt.

Veel Nederlandse ondernemers in de agrarische sector hebben interesse in Roemenië. Mocht u kennis hebben van biologische of andere vormen van meer duurzame landbouw of watermanagement, dan kunt u deze delen of deze gebruiken om net als Agro Connection Romania hier een bedrijfsactiviteit van te maken.

<< intro
<< home toolkit

Tips

Risico-inventarisatie
Of er milieurisico’s zijn verbonden aan uw bedrijfsactiviteit is sterk afhankelijk van de productie of handelsactiviteit. Binnen uw keten kunt u de risico’s in kaart brengen en deze samen met andere schakels in uw keten beperken. U kunt uw directe leveranciers aanspreken op hun verantwoordelijkheid en hen ondersteunen bij het nemen van maatregelen. Door samen te werken kunt u ook meer invloed uitoefenen.

Aandachtsgebieden van de overheid
Ga na of de sector of regio waarin u actief bent een aandachtsgebied is in de plannen van de Roemeense overheid. Dit kan betekenen dat de overheid subsidies verstrekt voor milieubevorderende maatregelen of juist extra heffingen heeft voor milieubelastende bedrijfsactiviteiten. Daarnaast moet de overheid het aantal beschermde gebieden uitbreiden. Er bestaat dus een kans dat u actief bent in een gebied dat zal worden uitgeroepen tot beschermd gebied. U kunt informatie inwinnen bij het Ministry of Environment and Sustainable Development of bij het Institute for Environmental Protection (ICIM). Een lijst van de huidige beschermde gebieden is ook te vinden bij wikipedia.

Subsidie
Roemeense bedrijven kunnen via de Europese structuurfondsen subsidie krijgen voor investeringen in productiemethoden die schoner of zuiniger zijn. Ga na of uw bedrijf of uw Roemeense partner in aanmerking komen voor een subsidie. Voor meer informatie en contactgegevens kunt u zich wenden tot de EVD.

Afvalmanagement
De beste strategie voor afvalmanagement in Roemenië blijft preventie. Als u de Nederlandse gang van zaken zoveel mogelijk toepast, zal dit al een verbetering betekenen. Bij de inzameling en de verwijdering kunt u in ieder geval gescheiden afvalstromen tot stand brengen waarvoor verwerkingskanalen kunnen worden gevonden, bijvoorbeeld plastic. Het is ook mogelijk om bijvoorbeeld water of voedsel op locatie te recyclen zoals water of voedsel. Dit kan zichzelf terug verdienen. In sommige gevallen is het gerecyclede product misschien interessant voor uw medewerkers. In veel gevallen is het wettelijk niet toegestaan om bedrijfsafval mee te geven aan medewerkers maar voor bijvoorbeeld compost is dit geen probleem.

Daarnaast kunt u bijvoorbeeld samen met een consortium van bedrijven op het industrieterrein waar u werkzaam bent, afval gescheiden inzamelen en dit naar het inzamelingsstation brengen. Als u hier intern met uw medewerkers over communiceert, draagt u tevens bij aan het bewustzijn van uw medewerkers over afvalinzameling.

Links

Algemeen
Ministerie van Transport – verantwoordelijk voor transport inclusief emissies
Ministerie van Gezondheid – verantwoordelijk voor luchtkwaliteit
Ministerie van Economie en Financiën – verantwoordelijk voor beleid en wetgeving voor onder andere energie, benzinekwaliteit
Ministerie van Milieu en Duurzame Ontwikkeling – verantwoordelijk voor milieubeleid en wetgeving
Romanian National Centre for Sustainable Development
EBRD
Roemeens Milieufonds
Environmental Impact Assessment
Association of Producers and Users of Engineering Equipment for Environmental Protection in Romania
SenterNovem
Keurmerk FSC
Marine Stewardship Council
RomEnvirotec – internationale vakbeurs op het gebied van milieutechnologie

Energie
Romanian Energy Efficiency Fund

Water
Romanian Water Association
Partners voor Water Roemenië
Cleaner Production

Overig
National Agency for Fisheries and Aquaculture
The Association of Ecotourism in Romania (AER)
Floarea de Colt (Edelweiss)
Tips afval gemeente Timişoara


<< introductie milieu
<< home toolkit

Algemeen
Ketenafhankelijkheid en -verantwoordelijkheid
De plaats van uw bedrijf in de keten bepaalt in hoge mate uw verantwoordelijkheid voor de keten. Als andere bedrijven in de keten afhankelijk zijn van u, dan heeft u een zekere macht in de keten. U kunt daardoor een bepaalde mate van controle uitoefenen over de productie van uw toeleveranciers. Vooral grote multinationale ondernemingen kunnen daardoor voortrekkers zijn op het gebied van MVO. Zij bepalen in hoge mate de bedrijfscultuur in een keten.

Leveranciers
Vooral de milieu- en arbeidsomstandigheden bij uw (Roemeense) toeleveranciers verdienen aandacht. Maar uw verantwoordelijkheid als Nederlandse ondernemer houdt niet op bij het Roemeense bedrijf waarmee u rechtstreeks zaken doet. Uw leveranciers besteden hun productie vaak (gedeeltelijk) uit aan derden. Voor u is het dus ook van belang het reilen en zeilen bij de leveranciers van uw leveranciers te achterhalen.

Hoewel de invloed van uw bedrijf op alle schakels in de keten beperkt is en het bijna onmogelijk is om een waterdichte duurzame keten te hebben, is het mogelijk om met de belangrijkste toeleveranciers een partnerrelatie op te bouwen waarin verbeteropties worden besproken die kostenneutraal zijn of zelfs (op termijn) winstgevend kunnen zijn. Lees verder >>

Tips en links
<< home toolkit

Stappenplan
Het volgende actieplan kan u helpen inzicht te krijgen in uw positie in de keten, in uw verantwoordelijkheden met betrekking tot duurzaamheid in de gehele keten en ten slotte hoe u dit zou kunnen beïnvloeden (zie ook Actieplan voor ketenverantwoordelijkheid of Duurzaam inkopen en de winst van ketenmanagement):

Stap 1
Bepaal waar u in de productieketen maatschappelijke verantwoordelijkheid kunt nemen. Als u een primaire producent bent van agrarische producten wordt het moeilijk om invloed uit te oefenen op verkoopschakels dicht bij de consument, maar u kunt wel voorwaarden stellen aan toeleveranciers van zaden, gewasbeschermingsmiddelen en apparatuur.

Stap 2
Hoe complex is uw keten? Hoe divers is het assortiment aan producten dat u uit de keten betrekt? In een minder complexe keten is het gemakkelijker om MVO-richtlijnen na te leven dan in een complexe keten. U kunt verticaal afspraken maken met bedrijven over standaarden die u wilt naleven.

Stap 3
Bepaal uw gedragscode op het gebied van MVO en communiceer deze met toeleveranciers. Als uw macht in de keten groot is, dan kunt u naleving van uw gedragscode zelfs afdwingen door het bijvoorbeeld contractueel vast te leggen.

Naast dit stappenplan kan ook het rapport 'ICC guidance on supply chain responsibility' van de International Chamber of Commerce (ICC) helpen een beeld te vormen over wat bedrijven moeten/kunnen doen op het gebied van sociale en milieuaspecten van de bedrijfsvoering.

De Strategic Sustainability Scan (ECSF) bestaat onder andere uit praktische instrumenten om complexe managementkwesties als bedrijfsduurzaamheid en verantwoord ondernemerschap vorm te geven. De scan geeft referenties waarmee u uw MVO-strategie kunt vergelijken.

Arbeidsomstandigheden

Inkooppraktijken
Als u als ondernemer een ethisch verantwoorde keten wilt opbouwen, dan zult u ook uw inkoopmethoden moeten doorlichten. Inkopers die ondoordacht zeer strakke deadlines hanteren, prijsreducties afdwingen en late orders plaatsen, maken het bijna onmogelijk voor leveranciers om te voldoen aan ethische codes. Dergelijke praktijken kunnen zelfs bijdragen aan de instandhouding van slechte arbeidsomstandigheden, want late orders leiden vaak tot overwerk. Fluctuerende contracten kunnen leiden tot bezuiniging op het aantal vaste en fulltimemedewerkers. Dit betekent een verslechtering van de positie van de werknemer. Om dit te voorkomen is het belangrijk dat u met uw leverancier en afnemers haalbare levertermijnen afspreekt.

Milieu

Recycling
Volgens Europese regelgeving moet Roemenië in 2013 minstens de helft van al het afval hergebruiken. Het is echter onwaarschijnlijk dat het land deze doelstelling zal halen. De problemen hierbij zijn vooral ontoereikende fondsen, tekort aan materieel, weerstand en enige scepsis.

Vooral de inzameling van elektrische en huishoudelijke apparaten vormt een uitdaging. Milieuvereniging Floarea de Colt denkt dat de Roemenen alleen tot recycling te bewegen zijn als zij het in hun portemonnee voelen. De vereniging implementeert momenteel het project Eco-Impact dat erop gericht is de Roemeense bevolking bewuster te maken van het belang van afvalscheiding en recycling.

Door uw milieubeleid extern met uw partners in de keten te communiceren, kan dit ook bijdragen aan een grotere bewustwording bij uw partners. Daarnaast kunt u hier samen met uw partners proactief op inspelen, door inzamelingsmogelijkheden of hergebruik binnen uw keten te onderzoeken.

Impactanalyse
De Roemeense Environmental Impact Assessment-wet wordt niet altijd nageleefd. En ook als deze wel wordt nageleefd neemt de invoering veel tijd in beslag, aangezien de wetgeving erg streng is.
Deze wet is van toepassing op alle investeringen met een belangrijke invloed op het milieu. Is dit voor uw bedrijfsvoering van belang, dan kunt u samen met andere partijen in uw keten naleving van deze wet nastreven en kennis over mogelijkheden tot het verminderen van de belasting van het milieu uitwisselen.

Kwaliteitszorg

Productkwaliteit
Aangezien Roemenië lid is van de Europese Unie zijn ook daar de Europese normeringen geldig. Door samen te werken met andere schakels in de keten waarin u opereert, kunt u de kwaliteit van het product verbeteren en uw leveranciers helpen te voldoen aan de Europese CE-normen.

Daarnaast kunnen andere internationale sites u helpen wat betreft de kwaliteitsstandaarden van producten en levensmiddelen. Roemenië is bijvoorbeeld aangesloten bij de World Health Organization (WHO), de World Organisation for Animal Health (OIE) en de Food and Agriculture Organization van de Verenigde Naties (FAO). Informatie over kwaliteitsstandaarden kan op de sites van de betreffende organisaties worden gevonden.

Processtandaarden en certificeringen
Standaarden en certificeringen kunnen u helpen bij het nemen van verantwoordelijkheid in de keten en de kwaliteit van processen te waarborgen. U kunt uw eigen bedrijf laten certificeren, maar u kunt u ook uw toeleveranciers vragen zich te laten certificeren. Indien nodig, kunt u uw toeleveranciers financieel ondersteunen bij dit certificeringsproces.

De Romanian Standards Association (RSA) is een onafhankelijke non-profitorganisatie. Deze organisatie is in het leven geroepen door de overheid als nationaal standaardisatie-instituut. In deze hoedanigheid is de RSA aangesloten bij de International Organization for Standardization (ISO) en bij het European Committee for Standardization (CEN). Het is raadzaam bij de Romanian Standards Association te informeren welke standaarden in Roemenië het meest gangbaar zijn.

De meest bekende internationale certificeringsystemen en standaarden zijn:

• International Organization for Standardization (ISO). De meest relevante ISO-normen in het kader van MVO zijn: ISO14000 (milieu) en ISO26000 (MVO, thans in ontwikkeling). De RSA is hierbij aangesloten.
• Social Accountability International (SAI), een belangrijke standaard voor de verbetering van arbeidsomstandigheden van de SAI is SA8000. Ketenmanagement en ketenverantwoordelijkheid zijn onderdelen van deze standaard. In Roemenië zijn momenteel drie SA8000 gecertificeerde bedrijven.
• Business Social Compliance Initiative (BSCI) werkt voor partijen in de keten die sociale standaarden in hun ketens willen verbeteren. Sinds 1 januari 2007 is Roemenië lid van de BSCI, al zijn er sinds die tijd maar weinig BSCI audits uitgevoerd.
• AccountAbility (AA), de standaarden in de AA1000-serie moeten de basis bieden voor ondernemingen om hun duurzaamheid te verbeteren en met stakeholders in gesprek te gaan. AA heeft nog niet zo lang voet aan de grond in Roemenië. CSR Romania wil het voortouw nemen om de ideeën van AA verder uit te werken in Roemenië.
• Worldwide Responsible Apparel Production (WRAP) richt zich op ethische en wettelijke arbeidsomstandigheden en condities. Daarnaast leidt WRAP mensen op alle niveaus binnen organisaties op zodat werknemers op alle niveaus bekend worden met hun rechten en plichten. In tegenstelling tot de andere certificeringsystemen certificeert WRAP elke fabriek of productiefaciliteit afzonderlijk. In Roemenië zijn vijf auditors aangesloten bij de WRAP.

Naast algemene certificeringen en standaarden bestaan er ook productspecifieke certificeringen, zoals het Forest Stewartship Council (FSC-keurmerk voor hout), Stichting Milieukeur (SMK), ECO en Max Havelaar. De relevantie van deze certificeringen is afhankelijk van de bedrijfstak en het land (Roemenië of Nederland) waarin u werkzaam bent.

<< intro
<< home toolkit

Tips

Kwaliteit in de keten
Enkele tips om de duurzaamheid in de keten goed te houden of te verbeteren:

• geef informatie en training aan leveranciers over ontwikkeling van managementsystemen met betrekking tot MVO;
• organiseer on-siteworkshops met werknemers;
• geef de duurzaamheidseisen voor leveranciers weer in commerciële contracten;
• maak analyses van de faciliteiten en werkzaamheden van de leveranciers (waar mogelijk met onafhankelijke monitoring/auditing).

Analyseer de toeleveringsketens
U wordt aangeraden uw hele toeleveringsketen op duurzaamheidsissues te analyseren. U kunt een actieve rol spelen door MVO te stimuleren in de hele toeleveringsketen, en niet alleen binnen uw eigen bedrijf.

Bezoek toeleveranciers
Door uw leveranciers te bezoeken, krijgt u een indruk van de omstandigheden waaronder de producten worden gefabriceerd. Als u arbeids- of milieuomstandigheden ontdekt die niet overeenstemmen met uw standaarden, kunt u proberen hierover met deze leverancier in gesprek te gaan. Het is zaak gezamenlijk oplossingen te vinden voor het betreffende probleem. Ook is het mogelijk dat u aangeeft dat u alleen verantwoord geproduceerde producten wilt afnemen.

Contoleer uw MVO-afspraken
Maakt u afspraken over MVO met uw toeleverancier, controleer die afspraken dan door af en toe onaangekondigd bij de toeleverancier op bezoek te gaan. Bij zo'n bezoek wordt snel duidelijk of de afspraken worden nagekomen. Als dat niet het geval is kunt u hier opnieuw over in gesprek gaan met de leverancier.

Standaarden en certificeringen
Het invoeren van een certificeringsysteem is een stap op weg naar maatschappelijk verantwoord ondernemen. Er zijn verscheidene internationale standaarden voor verbetering van de arbeidsomstandigheden en de milieusituatie. Bij het maken van een keuze van een te implementeren standaard/systeem, is het van belang ketenmanagement en ketenverantwoordelijkheid als belangrijke voorwaarden mee te nemen.

Het komt voor dat leveranciers met diverse certificeringsystemen te maken krijgen omdat verschillende afnemers verschillende standaarden vereisen. Als u in de positie bent dit met andere afnemers ter discussie te stellen, zou dat de leverancier kunnen helpen. Daarnaast kunt u samen met andere afnemers proberen de audits te coördineren om veel werk en overlap bij de leveranciers te minimaliseren.

Controle van huidig MVO-beleid
Om te controleren wat de huidige stand van zaken is voor wat betreft MVO binnen een bedrijf, bestaat er de mogelijkheid verschillende testen te doen. De mogelijkheden hiervan staan op www.internationaalondernemen.nl. De uitkomst kunt u zien als het startpunt voor de verdere ontwikkeling voor MVO binnen uw bedrijf.

Contractuele vereisten
U hebt het recht om van uw partners of leveranciers te eisen dat zij voldoen aan sociale, fiscale en milieuwetgeving. Het is aan te bevelen extra eisen (bijvoorbeeld voor arbeidsomstandigheden of milieu) samen met clausules over kwaliteitsmanagement, veiligheid en gezondheid op te nemen in het contract met uw Roemeense partners.

Consistente inkoopmethoden

• wees ervan verzekerd dat uw inkoopmethoden de verbetering van arbeidsomstandigheden niet belemmeren. Het ontwikkelen van een ethisch verantwoorde keten houdt in dat u aandacht dient te besteden aan de volgende zaken bij inkoopbeleid:
• consistente prijzen en langere/realistische levertijden,
• de toezegging om voorraad in te kopen gedurende ‘slechtere tijden’, of te wel bereid te zijn om afnamecontracten aan te gaan,
• betrokkenheid bij controles van arbeidsomstandigheden op de werkvloer (zodat u de principes begrijpt en ondersteunt),
• leveranciers de mogelijkheid bieden om feedback te geven over de druk waarmee zij te maken hebben ‘zonder de contractuele relatie in gevaar te brengen’,
• ‘preferred supplier’-status voor bedrijven die goede of verbeterende arbeidsomstandigheden kunnen aantonen.

Gedragscodes of Codes of Conduct
Indien u volgens een gedragscode werkt, geef dan uw zakenpartner tijd om aan de gedragscode te voldoen. Vooral als u eisen stelt die met dure investeringen gepaard gaan, is het goed om zich te realiseren dat niet ieder bedrijf deze zomaar kan realiseren. Maak een inschatting of uw leverancier zelfstandig uw gedragcode kan implementeren. Zo niet, begeleid uw leverancier hier dan bij.
Zorg er altijd voor dat de gedragscode in het Roemeens beschikbaar is en dat de leverancier deze gedragscode verspreidt onder de werknemers en zijn leveranciers.

Links

Algemeen
Wereldhandelsorganisatie (WTO)
MVO Nederland: MVO-stappenplan
Millennium Development Goals

Mensenrechten
Aim for Human Rights: human rights en bedrijven
Human rights compliance assessment
Universele Verklaring van de Rechten van de Mens

Certificeringsorganisaties en standaarden
UN Global Compact
International Organisation for Standardization (ISO)
Business Social Compliance Initiative (BSCI)
Social Accountability International (SAI)
AccountAbility (AA)
Worldwide Responsible Apparel Production (WRAP)
Forest Stewartship Council (FSC)
Stichting Milieukeur (SMK)


<< introductie ketenverantwoordelijkheid
<< home toolkit

Algemeen
Ondanks de toenemende aandacht voor MVO in Roemenië is er een beperkt aantal initiatieven en samenwerkingsverbanden. Samenwerking kan een strategisch doel hebben, maar ook gewoon praktisch zijn. Er bestaat een grote diversiteit aan vormen van samenwerking. Zo kunt u met bedrijven op hetzelfde industrieterrein gezamenlijk zorg dragen voor het afvalmanagement of de veiligheid van het gebied. U kunt ook relaties aangaan met omwonenden om tot verbeteringen in de leefsituatie te komen.

Daarnaast kunt u als ondernemer op meerdere manieren een rol vervullen in de gemeenschap. Bedrijfsvrijwilligerswerk is een van die manieren. Dit houdt in dat u (ex-) werknemers motiveert en de ruimte geeft om vrijwilligerswerk te doen. ProVobis, een nationale vrijwilligersorganisatie heeft meerdere programma’s waarbij bedrijven zich kunnen aansluiten. Lees verder >>

Consumenten
Ontwikkelingsorganisaties
Andere partijen
Tips en links

<< home toolkit

Sommige bedrijven, vaak met genoeg financiële middelen, starten hun eigen project. Zo heeft Orange Romania een prijswinnend MVO-programma in Roemenië opgezet en heeft het de Orange Foundation in het leven geroepen. Deze stichting richt vooral op onderwijs en sociale integratie. Het kan voor u als mkb’er echter vaak effectiever zijn om zich aan te sluiten bij lopende projecten of bestaande stichtingen. U kunt bij lokale ngo’s informatie inwinnen over lokale projecten. Het kennisniveau en de professionaliteit verschillen echter per ngo, dus doe navraag in de gemeenschap waar u actief bent.

Hebt u al ervaring met MVO, dan zou u een voorbeeldrol in de gemeenschap kunnen vervullen en andere bedrijven aansporen om ook met MVO aan de slag te gaan. Dit kan door het concept en de achterliggende noodzaak uit te leggen aan medewerkers, partners, studenten en andere gemeenschapsleden.

MVO-prijzen
Er worden verschillende prijzen uitgereikt voor bedrijven die voorlopen met hun MVO-beleid. De Corporate Social Responsibility Award wordt uitgereikt door de Bucharest Business Week.Daarnaast bestaat er de People for People Award die jaarlijks wordt uitgereikt door Amerikaanse Kamer van Koophandel (AmCham) en de Association for Community Relations (ARC). Dit is een soortgelijke prijs die wordt uitgereikt in verschillende categorieën zoals: beste gemeenschapsprogramma’s, beste vrijwilligersprojecten en beste fondsenwerving. Door te kijken naar projecten van andere ondernemers doet u misschien zelf goede ideeën op.

<< intro
<< home toolkit

Consumenten
MVO is, mede onder druk van buitenaf, terrein aan het winnen in Roemenië. Het is echter de vraag of Roemeense consumenten bedrijven zullen belonen die voorlopen op MVO-gebied. Biologische gecertificeerde producten bijvoorbeeld zijn nog steeds niet erg populair in Roemenië (70 procent wordt geëxporteerd). Dit komt gedeeltelijk door een lage levensstandaard en gebrek aan voorlichting.

U kunt hier een actieve rol in spelen. Door bijvoorbeeld een op de consument gerichte voorlichtingscampagne op te zetten over recycling, duurzame productie of de noodzaak en invloed van duurzaam consumeren. Uit bedrijfsstrategische overwegingen zou u ook navraag kunnen doen bij de consument om te kijken waar behoefte aan bestaat.

Consumentenwetgeving
Sinds de Europese toetreding is de consumentenwetgeving in Roemenië aanzienlijk verbeterd. De wetgeving op het gebied van productaansprakelijkheid komt nu overeen met de Europese wetgeving. Meer informatie over de consumentenrechten en -plichten in de EU is te vinden op de site van de het Europese Consumentencentrum (ECC). ECC Romania kan u helpen met het beantwoorden van vragen en het oplossen van problemen die consumenten hebben.

Aangezien naleving van wetgeving niet altijd gecontroleerd kan worden, kunt u consumenten niet altijd garanties geven. Door de implementatie van (kwaliteits)managementsystemen zoals ISO 14001 (milieu), HACCP (hygiëne en voedselveiligheid) en OHSAS 18001 (veilige en gezonde arbeidsomstandigheden) kan dit wel. Aangezien certificering in sommige gevallen erg duur is, is het goed om eerst te weten welke certificering in Roemenië gebruikt wordt en populair is. Een overzicht van veel gebruikte systemen vindt u op de website van de SRAC.

<< introductie samenwerking
<< home toolkit

Ngo’s
Er is een groot aantal ngo's actief in Roemenië. De meeste hiervan zijn kleine, regiogebonden organisaties met een klein ledenbestand en weinig financiële middelen. De organisaties proberen daarom ook zoveel mogelijk samenwerkingsverbanden en netwerken te creëren en zo de krachten te bundelen, ook met internationale organisaties. Er is ook een groot aantal (inter)nationale ngo's in Roemenië zoals het WWF, Save the Children en Unicef. Een aantal ngo’s dat deelneemt aan MVO-initiatieven zijn de Open Society Foundation, de Ovidiu Rom Foundation en Greenpeace. Iedere ngo behandelt een ander onderwerp en werkmethode. Informeer daarom bij verschillende ngo's om te kijken welke het beste bij u past.

De Association for Community Relations (ARC) is een gerenommeerde ngo die u kan helpen een goede samenwerkingspartner te vinden. ARC adviseert bedrijven bij het opzetten van sociale programma’s en houdt rekening met de behoeftes van de gemeenschap en van de bedrijven. ARC kan u helpen te investeren in de gemeenschap waar u actief bent. Daarnaast heeft de organisatie het 'NGO ABC' ontwikkeld; een programma om de rol en behoeften van de non-profitsector uit te leggen aan en best practices te promoten bij het mkb en het algemene 'publiek'.

Het Roemeense Donors Forum (RDF) bestaat uit een tiental donororganisaties en fungeert als informeel netwerk om informatie uit te wisselen en MVO-activiteiten te promoten. Dit moet bijdragen aan de ontwikkeling van de Roemeense gemeenschap.

Ook kunt u zelf op zoek gaan naar een samenwerkingspartner. Hiervoor zijn diverse databases op het internet te vinden.

<< introductie samenwerking
<< home toolkit

Microkredietorganisaties
In Roemenië is het moeilijk om geld te lenen, vooral voor mensen met weinig financiële middelen. Microkredietorganisaties lenen geld zonder te vragen om onderpand, bewijs van een vast maandinkomen en kredietgeschiedenis. Vooral in de Roemeense agrarische sector zijn er veel landarbeiders die gebruik maken van microkrediet.

Als u van plan bent een commerciële activiteit te ontwikkelen die gericht is op het armste segment van de samenleving, is samenwerking met een microkredietorganisatie misschien een optie. U zou ook als aandeelhouder of financier kunnen investeren in een microkredietinstelling. Er is veel behoefte aan investeerders in microfinanciering.

Stedenbanden
Het aangaan van internationale samenwerkingsverbanden is vaak een effectieve manier om kennis uit te wisselen op het gebied van MVO. Zowel bestuurders als in de gemeenten gevestigde bedrijven kunnen op deze wijze met elkaar in contact komen. Een dergelijke band kan leiden tot gezamenlijke projecten op bijvoorbeeld het terrein van onderwijs, gezondheidszorg of economische ontwikkeling. Voordeel van stedenbanden is dat u meteen goed contact hebt met lokale overheden en met bedrijven in contact treedt die actief zijn in hun gemeente.

Verschillende Nederlandse gemeenten onderhouden een stedenband met een gemeente in Roemenië. Zo is er bijvoorbeeld een sterke stedenband tussen Sibiu en Deventer en een stedenband tussen Skarsterland en Medias die zich ook richt op MVO. Daarnaast werken Nederlandse en Roemeense provincies soms samen. Zo bestaat er een provinciale samenwerking tussen Overijssel en Teleorman op het gebied van watermanagement.

<< introductie samenwerking
<< home toolkit

 
Succes MVO
De mogelijkheden om samen te werken zijn talrijk. Om MVO te laten slagen in Roemenië is samenwerking met diverse lagen van de samenleving van belang. Door te laten zien wat u doet en uw betrokkenheid te tonen, kweekt u good will in de gemeenschap en kunt u anderen inspireren. Het aanbieden van stageplekken aan studenten, rondleidingen in het bedrijf organiseren of een goede communicatiestrategie zijn allemaal manieren om dit te doen.

Taal
Het wordt door Roemenen erg gewaardeerd als buitenlanders hun taal spreken. Door de taal te spreken, verkleint u de afstand tussen u en de gemeenschap. Dit is vooral belangrijk als u MVO-activiteiten wilt ontplooien. Het leren van de Roemeense taal wordt vergemakkelijkt door het feit dat het lijkt op andere Romaanse talen zoals het Italiaans, Frans, Spaans en Portugees.

Verschillen binnen het land
Roemenië is een land dat gekenmerkt wordt door grote regionale verschillen die met betrekking tot MVO relevant zijn. Zo is het concept in grote steden zoals Boekarest, Laşi, Cluj-Napoca, Timişoara en Constanta veel bekender dan in het landelijke gebied. In Cluj-Napoca en Laşi wonen bijvoorbeeld veel studenten die tijdens hun studie in contact komen met MVO. In landelijke gebieden kan het strategische voordeel om met MVO aan de slag te gaan echter veel groter zijn, omdat het nog relatief onbekend is. Het kan u veel opleveren kansen en bedreigingen per regio te inventariseren en te kijken welke voor u het meest relevant zijn.

Partnerschappen met ngo’s
Het netwerk van ngo's op milieugebied (ongeveer 250 kleine lokale organisaties) kan een interessante schakel vormen tussen de private sector, de lokale gemeenschap en de overheid. De ngo’s kan gevraagd worden om milieu- of sociale projecten te helpen opzetten die uw interne operaties verbeteren of die de externe effecten van activiteiten beheersen. Tevens kunnen zij u van lokale informatie voorzien. Een lijst van dergelijke ngo's is te vinden op http://database.ngo.ro.

Links

Bedrijven in gemeenschap
National Centre for Sustainable Development
Romanian Federation of Local Authorities
National Council of Small and Medium Sized Private Enterprises in Romania (CNIPMMR)
SMEprojects
CSR-for-SMEs
Association for Community Relations (ARC)

Ngo’s
Wereld Natuurfonds Roemenië
Greenpeace Roemenië
Save the Children Roemenië
Unicef Roemenië
Open Society Foundation
Ovidiu Rom Foundation

Consumentenorganisaties
Europese Consumentencentrum
ECC Romania
Romanian Association for Consumer Protection
National Authority for Consumer Protection
Roemeense ombudsman
Consumentennieuws Roemenië

Microkredietorganisaties
Banca Comerciala Romana
ProCredit
OMRO
CHF Romania
The Soros Foundation
CAPA

<< introductie samenwerking
<< home toolkit

Algemeen
Bedrijven vinden het steeds belangrijker om een bijdrage te leveren aan het leefbaarder maken en houden van de (lokale) samenleving. Vindt u dit ook belangrijk, dan kunt u hier een bijdrage aan leveren door mensen of middelen vrijwillig in te zetten voor de lokale samenleving, het zogenaamde maatschappelijk betrokken ondernemen (MBO). Voor uw onderneming vergt dit een investering in tijd en/of geld voor het maatschappelijke doel. Volgens de Kamer van Koophandel draagt MBO bij aan een grotere betrokkenheid van uw werknemers bij zowel de samenleving als het bedrijf zelf, betere bedrijfsreputatie en imago, het binnenbrengen van nieuwe ervaringen en blikveld, en draagvlak bij de directe omgeving van uw onderneming.

Roemeense bedrijven doneren geregeld geld en goederen maar zijn nog relatief weinig actief op het gebied van samenwerking met lokale gemeenschappen, bevolkingsgroepen (bijvoorbeeld de Roma) of ngo’s. Wilt u graag samenwerking met lokale gemeenschappen zoeken, dan kunt u om ervaring uit te wisselen multinationals zoeken die al eerder een samenwerking zijn aangegaan. Multinationals zijn namelijk al wel vaak actief op dit gebied. Lees verder >>

Tips en links
<< home toolkit

Enkele voorbeelden van pionierende multinationals op het gebied van MBO in Roemenië zijn:
Connex (nu Vodafone) is in 1998 een payrollprogramma gestart. Delen van salarissen worden geschonken aan Stichting Sirois, opgezet door Connex om de sociale programma’s (steunen van gehandicapten en ouderen in samenwerking met ngo’s) te begeleiden. In 2002 is het aantal deelnemende werknemers gestegen van 350 (1998) tot 920.
GlaxoSmithKline, marktleider van de farmaceutische industrie in Roemenië, heeft in 2002 de Stichting 'Partners for Life' opgezet. Doel van deze stichting is het opzetten van samenwerkingsverbanden, initiatieven en gemeenschapsprogramma’s in samenwerking met lokale autoriteiten en andere sociale partners die actief zijn in de gezondheidszorg. Ngo’s zijn welkom, net als de medische en farmaceutische sector en diverse gemeenschappen.

Daarnaast kunt u informatie inwinnen bij de Amerikaanse Kamer van Koophandel in Roemenië (AmCham). Zij hebben ruime ervaring met MBO.

Ngo’s in Roemenië
MBO wordt vaak in samenwerking met ngo's gedaan. Roemenië kent een groot netwerk aan ngo’s; om een overzicht te krijgen kunt u diverse databases raadplegen:
Romania Pont Partner is een online database met korte omschrijvingen en contactgegevens van verschillende ngo’s. Het doel van deze database is om Roemeense organisaties te helpen een partner te vinden die kan bijdragen aan hun projecten.
De Roemeense ngo-database bevat meer dan 6.000 contactgegevens met daarbij een omschrijving van de thema’s waarop de organisatie werkzaam is. Daarnaast faciliteert de database online communities en geeft toegang tot een database van ontwikkelingsprojecten in Roemenië.
Op Romania-on-line kunt u ook een overzicht vinden van ngo’s die in Roemenië actief zijn.
Op de website http://database.ngo.ro is het ook mogelijk om te zoeken op thema en regio.
Regional Environmental Center (REC) biedt een overzicht van alle ngo’s op het gebied van milieu.
De website www.nonprofitexpert.com bevat relevante informatie over ngo’s in Roemenië, waaronder belastingvoordelen en ngo-netwerken.

In Nederland zijn ongeveer 300 non-profitorganisaties die banden onderhouden met Roemenië. Dit zijn meestal kleine (kerkelijke) hulporganisaties die zich richten op een bepaald gebied of project. Door de relatie met Nederland kan het voor u gemakkelijk zijn met deze organisaties in contact te komen en een samenwerking op te starten. Een overzicht van deze organisaties kunt u vinden op de Roemeense info pagina.

Bijdrage aan de lokale gemeenschap
Een veel gebruikte manier voor MBO is door een samenwerkingsverband aan te gaan met een lokale partner. Belangrijk is om te bepalen welk samenwerkingsverband meerwaarde heeft voor zowel het bedrijf, de werknemers als de maatschappelijke partner. Het kan voor u interessant zijn om projecten te ondersteunen die dicht bij uw kernactiviteiten liggen, omdat dat is waar u goed in bent en verstand van heeft.

MBO kunt u op verschillende manieren vorm geven. Eenmalig door het organiseren van bijvoorbeeld een workshop, kennisproject of een maatschappelijke teamdag. U kunt er bewust voor kiezen iets bij te dragen aan de directe omgeving waar u bent gevestigd. Het organiseren van een open dag is een prima manier om de mensen in uw nabije omgeving kennis te laten maken met uw bedrijf. Het biedt ook een goede gelegenheid om uw bedrijf te profileren voor groepen die voor uw bedrijfsactiviteiten van belang zijn.

Daarnaast kunt u structureel een duurzame samenwerking tussen uw bedrijf en een ngo opzetten. U kunt bijvoorbeeld samen met partijen uit de omgeving een maatschappelijk project opzetten, waardoor u MBO direct in de praktijk brengt. Denk bijvoorbeeld aan projecten met scholen, ziekenhuizen, of het creëren van ervaringsplaatsen voor ex-gedetineerden of gehandicapten.

Voorbeelden van MBO-projecten met lokale organisaties zijn:
Vel Pitar heeft studenten uitgenodigd in de fabrieken. Het bedrijf heeft met deze bezoeken geprobeerd de studenten te leren over de voedingswaarde van bakkerijproducten en ze te laten begrijpen welke rechten zij als consument hebben.
Coca-Cola HBC heeft samen met verenigingen en Tasuleasa Social en MaiMultVerde het project ‘ontwerp ecologische herstel’ opgezet. Meer dan 2.100 vrijwilligers hebben in het kader van dit project al 10.000 bomen geplant en hebben meer dan 70 ton afval op de oevers van rivieren zoals de Dorna en Siren verzameld.

Andere interessante voorbeelden vindt u op de site van Responsabilitate Sociala.

Mensenrechten
De mensenrechtensituatie in Roemenië is over het algemeen redelijk goed. Belangrijk aandachtspunt wat betreft mensenrechten is de positie van de Roma. Het Roemeense beleid bevat de meest essentiële elementen gericht op waarborging van gelijke behandeling van en kansen voor de Roma. Meest ontwikkeld zijn de overheidsprogramma’s ter bevordering van toegang van de Roma tot onderwijs en gezondheidszorg. Discriminatie, en daarmee de maatschappelijke en economische achterstand van de Romagemeenschap, is echter nog steeds aanwezig. Het proces van mentaliteitsverandering is in gang gezet, maar zal nog veel tijd vergen.

Wetsartikelen die homoseksualiteit verbieden zijn afgeschaft. In de praktijk blijken er echter nog de nodige problemen te zijn. Zo komt het bijvoorbeeld nog steeds voor dat medewerkers van de politie homoseksuelen ten onrechte betichten van prostitutie.

U kunt bijdragen aan een vermindering van stigmatisering van minderheidsgroepen door hier in uw aannamebeleid van personeel rekening mee te houden en er naar streven dat uw personeelsbestand een weerspiegeling is van de bevolkingsgroepen in de omgeving waar u werkzaam bent.

Daarnaast kunt u onderzoeken hoe het met de mensenrechtensituatie van uw eigen bedrijfsvoering of van de bedrijfsvoering van uw leveranciers is gesteld. Het Human Rights Compliance Assessment (HRCA) is een instrument dat u hiervoor kunt inzetten. Dit instrument is gebaseerd op de mensenrechtenverdragen en verdragen met betrekking tot arbeidsrechten, zoals de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en de regels van de ILO.

<< intro
<< home toolkit

Tips

Hoe kan ik MBO opstarten?
'Act local!' Dat is de makkelijkste en meest efficiënte manier om bij te dragen aan grotere ontwikkelingsdoelen. Onderzoek eens of uw onderneming een bijdrage kan leveren aan de lokale gemeenschap in de plaats waar uw dochteronderneming of de onderneming van uw zakenpartner is gevestigd. Soms kan met een beperkte inspanning een voor de buurt belangrijke activiteit worden ondersteund. U kunt bestaande organisaties die werkzaam zijn in uw interessegebied vinden op diverse ngo-databases.

Aansluiten bij kernactiviteiten onderneming
Als u een bijdrage wilt leveren aan de ontwikkeling van de lokale samenleving, kunt u er voor kiezen te doen waar u goed in bent en dus activiteiten zoeken die aansluiten bij de kernactiviteiten van uw bedrijf. Op deze manier kunt u uw eigen sterke punten delen met ngo's. Heeft u bijvoorbeeld een logistiek bedrijf, dan kunt u een lokale ngo helpen bij het opzetten van de logistieke kanten van een informatiemarkt die zij willen organiseren. Of u kunt bijvoorbeeld een ziekenhuis helpen met de interne logistiek.

Ondernemingen en ngo's
Ondernemingen en maatschappelijke organisaties kunnen elkaar soms aanvullen. Maatschappelijke organisaties hebben vaak veel ervaring in Roemenië, terwijl ondernemingen maatschappelijke organisaties in financiële of organisatorische zin soms kunnen ondersteunen. Het is zinvol de raakvlakken tussen uw bedrijf en (voor u interessante) ngo's te onderzoeken.

Initiatieven van andere ondernemingen
Neem eens kennis van de initiatieven van andere ondernemingen die voor u mogelijk als voorbeeld kunnen dienen voor het opzetten van een eigen initiatief gericht op MBO. Deze voorbeelden kunnen u helpen een vertaalslag te maken naar de omgeving waar u werkzaam bent.

Business clubs
Business clubs zijn ook vaak erg actief in de gemeenschappen waar ze opereren. Zo is de Netherlands Business Support Office (NBSO) in Cluj de aangewezen instantie voor u om zich te oriënteren op de nationale en lokale instanties en wet- en regelgeving. Andere business clubs zijn de Centraal- en Oost-Europa Trade Club, het Dutch Romanian Network, de Roemeens-Nederlandse Business Clubs, Nederlands-Roemeense Kamer van Koophandel en de Nederlandse Business Club in Cluj.

Links

Maatschappelijk betrokken ondernemen
Responsabilitate Sociala
MVO Nederland
Millennium Development Goals
Verenigde Naties Development Programme
Kamer van Koophandel: MVO
Netherlands Business Support Office (NBSO)
Human Rights Compliance Assessment

Ngo’s in Roemenië – databases en bemiddeling
Romania PONT.partner
Roemeense ngo-database
Romania-on-line

Ngo’s en mogelijke samenwerkingspartners
Stichting Sirois
Association for Community Relations (ARC)
Roemeense Donors Forum (RDF)
Civil Society Development Foundation (CSDF)
Unicef
Amnesty International
WWF
Greenpeace

Voorbeeldbedrijven MBO
Connex
GlaxoSmithKline
Vel Pitar
Coca-Cola HBC
Responsabilitate Sociala


<< introductie maatschappelijk betrokken ondernemen
<< home toolkit