Toolkit Vietnam

Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) is in Vietnam nog lang geen gemeengoed. De economische hervormingen en het opendeurbeleid van de ‘doi moi’, wat 'vernieuwing' betekent, hebben al wel geleid tot initiatieven om MVO in praktijk te brengen. Het zijn vooral buitenlandse internationaal opererende ondernemingen die door stringente voorwaarden te stellen bij handel en productie verantwoord ondernemen in Vietnam op de kaart weten te krijgen.

De Vietnamese overheid heeft belang bij het verbeteren van het investeringsklimaat en heeft daarom bijvoorbeeld na de toetreding tot de Wereldhandelsorganisatie (WTO) de meeste verdragen van de International Labour Organization (ILO) die van belang zijn voor MVO geratificeerd. Van de acht fundamentele verdragen waaronder het verbod op kinderarbeid heeft Vietnam er zes geratificeerd. De fundamentele verdragen over vrijheid van vakbeweging en collectieve onderhandeling zijn niet geratificeerd. Lees verder >>

Tips en links
<< home toolkit

De schoenen-, kleding- en textielindustrie speelt, onder druk van westerse en Japanse ondernemingen, een voortrekkersrol op het gebied van verantwoord ondernemen in Vietnam. De overheid heeft deze sectoren bij het opstellen van haar Strategie voor Duurzame Ontwikkeling, de zogeheten Vietnam Agenda 21, als voorbeeld gesteld om bedrijven te bewegen de arbeidsomstandigheden te verbeteren en het milieu te beschermen.

In het noorden en het zuiden van Vietnam bestaan duidelijke verschillen in ondernemerschap, handelsgeest en dus ook in de manier waarop tegen MVO wordt aangekeken. Dat heeft alles te maken met het communistisch verleden van het noorden en het kapitalistisch systeem dat in Zuid-Vietnam tot 1975 gangbaar was. In het zuiden, met overwegend lichte industrie, gaat het zakendoen soepeler en wordt MVO geaccepteerd als ‘gewoon’ onderdeel van het pakket zakelijke afspraken waaraan moet worden voldaan. In het noorden, waar de zware industrie de overhand heeft en waar in Hanoi het regeringscentrum en de nationale bureaucratie zetelen, zijn de ondernemers afstandelijker. MVO beschouwen zij als een voornamelijk charitatieve en humanitaire ‘bijzaak’, losgekoppeld dus van de kernactiviteiten van het bedrijf zelf. De ondernemer moet op die verschillen in zakelijke mentaliteit en opstelling ten opzichte van MVO bedacht zijn.

Enkele concrete MVO-initiatieven
De regering van Vietnam heeft in het midden van 2004 exporterende bedrijven opgeroepen om zich te certificeren conform SA8000 (Social Accountability, www.sa8000.org). Vier jaar later hebben 27 bedrijven dat gedaan. Deze bedrijven geven dus conform SA8000 invulling aan de sociale component van MVO.

Daarnaast werkt inmiddels een redelijk aantal Vietnamese bedrijven volgens zogenoemde leverancierspecifieke Codes of Conduct. Dat kan zijn op verzoek van hun internationale klanten of om te voldoen aan expliciete exportvoorschriften. Vooral in de schoenen-, kleding- en textielindustrie, die ongeveer 20 procent van de export beslaat, is dit een gebruikelijke gang van zaken.

Ook het Europese Business Social Compliance Initiative, (BSCI, www.bsci-eu.org) brengt sinds 2006 MVO onder de aandacht bij Vietnamese toeleveranciers. Een aantal belangrijke Nederlandse bedrijven, waaronder de meeste grootwinkelbedrijven, is lid van BSCI. De bij BSCI aangesloten ondernemers hebben toegang tot het databestand van bedrijven in Vietnam die door onafhankelijke auditors zijn onderzocht. De databank geeft ook een indicatie van de wijze waarop die bedrijven MVO invullen. In 2006 zijn zestig Vietnamese bedrijven geaudit.

Vietnam Business Links Initiative
Gesteund door de Wereldbank heeft de Vietnamese Kamer van Koophandel (VCCI) met diverse sector-stakeholders gewerkt aan het verbeteren van de arbeidsomstandigheden in de schoenenindustrie. Dit heeft geresulteerd in verbeterde omstandigheden in een significant deel van de schoenfabrieken.

Vietnam Forest & Trade Network
Het Vietnamese ministerie van Landbouw werkt samen met het Wereld Natuur Fonds aan het opzetten van een netwerk van producenten van duurzame bosproducten en milieubewuste kopers. In dit netwerk participeren meer dan vierhonderd bedrijven, zoals de Zweedse woninginrichter IKEA, de Franse supermarktketen Carrefour en de Britse woninginrichter B&Q, die zich hebben gecommitteerd aan verantwoord bosmanagement en duurzame productie en handel van houtproducten.

<< intro
<< home toolkit

Tips
Het Nederlands Centrum voor Handelsbevordering (NCH) heeft een speciale Vietnam Kamer. Het is een platform voor informatie-uitwisseling en tevens een helpdesk om bedrijven actief te begeleiden in hun activiteiten in Vietnam. De Vietnam Kamer onderhoudt goede kontakten met de Nederlandse ambassade in Hanoi en de meeste regionale kamers van koophandel in Vietnam.

De Nederlandse ambassade in Hanoi is via haar Economische afdeling ondernemers behulpzaam bij het vinden van hun weg in Vietnam. Daarnaast zijn verschillende public private partnerships opgezet om lokale initiatieven te ondersteunen in onder meer landbouw en watermanagement.

De Dutch Business Association Vietnam (DBAV) is een organisatie van Nederlandse ondernemers in Vietnam die tot doel heeft de economische relaties tussen Nederland en Vietnam te bevorderen.

• SNV Vietnam samen met haar strategische Vietnamese partners, bevordert in het “Inclusive Business” initiatief winstgevende en duurzame banden tussen bedrijven en de arme gemeenschappen. SNV Vietnam ondersteunt ook de Vietnamese Kamer van Koophandel en Industrie (VCCI), in samenwerking met de World Conservation Union (IUCN), bij het opzetten van de Vietnam-Business Council for Sustainable Development (VBCSD).
• De Vietnamese Kamer van Koophandel en Industrie VCCI is bij vele initiatieven betrokken om de handelsbetrekkingen tussen landen te verbeteren. In 2008 is bijvoorbeeld in samenwerking met de Europese Kamer van Koophandel EuroCham het handboek voor corporate governance voor Vietnamese bedrijven gepubliceerd.

Links
EVD
Bekijk de video Inzoomen op Vietnam
Nederlands Centrum Handelsbevordering (NCH)
Landendossier EU-Vietnam
Dutch Business Association Vietnam (DBAV)
Business Social Compliance Initiative (BSCI)
Vietnamese Kamer van Koophandel (VCCI)
VCCI en het Vietnam Business Forum met informatie specifiek toegesneden op MVO
SNV Vietnam Inclusive Business Initiatief
Het handboek Corporate Governance voor Vietnamese bedrijven van VCCI en EuroCham

<< algemene introductie MVO-praktijk
<< home toolkit

Nedspice Group
Algemeen
De Nedspice Group in Rotterdam produceert en importeert specerijen. Nedspice heeft in 1997 ten noordoosten van Ho Chi Minhstad de eerste fabriek voor het sorteren en zuiveren van peper in Vietnam opgezet. Sinds 2003 staat er een nieuwe moderne fabriek. Nedspice Processing Vietnam produceert onder meer Vietnamese peper, Chinese gember en Indonesische nootmuskaat voor de export. Het bedrijf in Vietnam is ISO 9002 gecertificeerd (kwaliteitszorg) en heeft het HACCP-systeem (voedselveiligheid) doorgevoerd.

Business principles
Nedspice heeft een set van ‘business principles’ opgesteld voor maatschappelijk verantwoord ondernemen. Alle betrokkenen bij het bedrijf behoren volgens die richtlijnen te handelen. Het gaat hierbij onder meer om transparantie, corruptie, goede zorg voor het personeel en voor het milieu en om maatschappelijke betrokkenheid. Alle aspecten uit de richtlijnen worden regelmatig besproken met het management en bij afwijking van de uitgangspunten wordt actie ondernomen. Lees verder >>

Meer praktijkvoorbeelden
Productie beroepskleding en kwaliteitsborgingssysteem
Duurzame visserij
Systematische benadering milieumanagement
Verantwoorde productie houten producten

Tips en links
<< home toolkit

Ketenverantwoordelijkheid
Nedspice koopt de peper in Vietnam van grote en kleine boeren en van coöperaties. In het begin heeft Nedspice geprobeerd om de Vietnamese boeren duurzamere methoden van peperwinning bij te brengen. Daarin is het bedrijf toen niet geslaagd. “Vooral voor de kleine boeren die met kortetermijnprioriteiten zaten, was het moeilijk om de andere landbouwmethoden te accepteren. Nu de tijden in dit opzicht zijn verbeterd, gaan we proberen het duurzamelandbouwmethodeproject weer nieuw leven in te blazen”, aldus algemeen directeur Alfons van Gulick van Nedspice in een interview met IVAM. Het duurzamelandbouwproject moet leiden tot een efficiënter toepassen van kunstmest, minder gebruik van pesticiden en het terugbrengen van het gehalte zware metalen in het eindproduct. Ook zal Nedspice de biologische productie van peper helpen ontwikkelen.

Maatschappelijk betrokken ondernemen
Nedspice is samen met zijn lokale personeel een gemeenschapsontwikkelingsproject gestart. In het kader van maatschappelijk betrokken ondernemen worden kleinschalige projecten uitgevoerd, zoals het slaan van waterputten. Ook wordt medewerking verleend aan projecten op de lokale scholen.

<< intro
<< home toolkit

Kwintet KLM kleding
Algemeen
Kwintet KLM kleding in Enschede ontwikkelt, ontwerpt en produceert functionele beroepskleding. Alle kleding wordt gemaakt volgens de normen zoals die zijn vastgelegd in het kwaliteitsborgingssysteem ISO 9001. Het bedrijf is sinds het begin van de jaren negentig actief in Vietnam. Kwintet KLM kleding werkt in de regio bij Ho Chi Minhstad samen met twee bedrijven: Venture Garment Company Ltd en Song Ha Garment Company Ltd. In 2005 is met een bijdrage uit het Programma Samenwerking Opkomende Markten (PSOM) van het ministerie van Buitenlandse Zaken/Ontwikkelingssamenwerking geïnvesteerd in nieuwe machines voor de Song Ha Garment-fabriek. Daardoor kan de fabriek industriële kleding leveren en aan de Europese standaard voldoen.

MVO
Voor Kwintet KLM kleding komt maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) voort uit de missie dat het bedrijf een betrouwbare partner wil zijn en zich daarom wil inzetten voor goede arbeidsomstandigheden in de fabrieken waar KLM Kleding en LONNEKER kleding wordt gemaakt.

Arbeidsomstandigheden
Kwintet KLM Kleding zet zich in voor goede arbeidsomstandigheden in de fabrieken waar KLM Kleding en LONNEKER kleding wordt gemaakt. Daartoe heeft het Enschedese bedrijf zich aangesloten bij de Fair Wear Foundation (FWF) die met haar deelnemers samen streeft naar goede arbeidsomstandigheden in fabrieken waar kleding voor de Nederlandse markt wordt geproduceerd. Kwintet KLM Kleding heeft daarmee de Gedragscode voor de Kledingindustrie ondertekend waarmee het verklaart uitsluitend kleding te willen verhandelen die is geproduceerd onder menswaardige arbeidsomstandigheden.

Bedrijven die deelnemen in FWF zetten zich ‘actief, effectief en planmatig in’, om de arbeidsomstandigheden bij hun producenten te controleren en waar nodig duurzaam te verbeteren. FWF controleert of dit daadwerkelijk gebeurt. “Jaarlijks controleert Kwintet KLM Kleding internationaal de arbeidsomstandigheden in haar fabrieken volgens de FWF-werkwijze. FWF bewaakt en begeleidt dit proces van het begin tot het einde”, staat te lezen op de site van het bedrijf. Voor FWF-deelnemers is het niet meer nodig voor elke buitenlandse toeleveranciers afzonderlijk een eigen gedragscode op te stellen.

<< praktijkvoorbeelden algemeen
<< home toolkit

IbroMar
Algemeen
Ibromar in Rotterdam importeert diepgevroren vis, en schaal- en schelpdieren uit de hele wereld voor de export naar landen in heel Europa. IbroMar werkt in Vietnam samen met acht bedrijven die de visvangsten van de lokale vissers verwerken. IbroMar erkent dat de bedreiging van veel aquatische soorten en ecosystemen en de verwachtingen van het publiek over de rol van de visserijsector geleid hebben tot een toenemende vraag naar maatschappelijk verantwoord gedrag van de distributeurs en hun zakelijke partners.

Duurzaam produceren
Samen met het Wereld Natuur Fonds, het Vietnamese Department of Fishery Management and Protection en de Nederlandse overheid is IbroMar in 2008 een studieprogramma gestart om tot een goed beheersplan te komen van de visbestanden in de Vietnamese wateren. Onderdeel van het project is lokale vissers over duurzame visvangst te onderrichten. IbroMar zal betaalde waarnemers op vissersschepen plaatsen die moeten toezien op de tonijnvangst en die gegevens moeten verzamelen. Ook wordt een programma gestart om de zogeheten longlinevisserij duurzamer te maken, onder meer door gebruik van speciale vishaken, die ongewenste bijvangst, zoals schildpadden en kleine vissen, vermindert.

Code of Conduct
IbroMar heeft voor al haar leveranciers een Code of Conduct (gedragscode) opgesteld die wordt opgelegd aan de hele toeleverketen, daarbij inbegrepen de visvangst en de vis- en garnalenkwekerijen. In de uitgebreide gedragscode staan bepalingen over kwaliteit en voedselveiligheid, transparantie, milieu, vispraktijken, zorg voor de visstand en sociale en ethische zaken

“IbroMar ondervindt steeds meer begrip bij haar leveranciers om meer werk te maken van kwesties als duurzaamheid, ethiek en kwaliteit. De samenwerking met de Vietnamese partners verloopt beter. De partners worden jaarlijks geaudit, waarbij behalve kwaliteit en duurzaamheid ook arbeidsomstandigheden en arbeidsvoorwaarden worden beoordeeld”, zegt algemeen directeur Martin Brugman van IbroMar in een interview met IVAM.

<< praktijkvoorbeelden algemeen
<< home toolkit

Friesland Foods Dutch Lady Vietnam
Algemeen
Friesland Food in Meppel heeft een traditie van meer dan 125 jaar als producent en leverancier van zuivelproducten, vruchtendranken en ingrediënten. Friesland Foods heeft een coöperatieve basis: de leden-melkveehouders zijn de eigenaren en de leveranciers. In Vietnam produceert en verkoopt Friesland Foods Dutch Lady Vietnam sinds 1996 baby- en kindervoeding, gecondenseerde melk, melkpoeder, gesteriliseerde melk en (drink)yoghurt. In april 2008 werd een tweede fabriek geopend.

Milieumanagement
Friesland Foods wil een bijdrage leveren aan een duurzame ontwikkeling voor huidige en toekomstige generaties. Het bedrijf werkt volgens een gedragscode die is gebaseerd op de richtlijnen van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) voor multinationale ondernemingen. Hierin staan regels over onder meer transparantie, arbeidsomstandigheden en milieu. “Economische doelstellingen wegen wij daarom steeds af tegen de sociale en milieugevolgen daarvan. Friesland Foods kiest bovendien voor een systematische benadering van milieumanagement”, verwoordt het zuivelbedrijf zijn streven naar maatschappelijk verantwoord ondernemen.

Ketenverantwoordelijkheid
Friesland Foods Dutch Lady Vietnam staat in een minder ontwikkelde regio in Vietnam praktisch voor de uitdaging om de kwaliteit en de kwantiteit te verbeteren van de melk die de boeren aanbieden. In Binh Duong zijn ongeveer drieduizend boeren aangesloten die meestal twee tot tien koeien houden. Om te voorkomen dat deze boeren bij 40 graden de melk in plastic emmers op een brommer 100 kilometer naar de fabriek rijden zijn ‘milk collection centres’ opgezet. Daar wordt de melk met een kleine hittebehandeling gestabiliseerd en per koeltankwagen naar de fabriek gebracht. Om de kwaliteit en melkproductie te verbeteren, worden de aangesloten boeren onder meer getraind op het gebied van hygiëne en koeienmanagement. Voor deze boeren bestaat de mogelijkheid om een lening aan te gaan voor de aanschaf van nieuwe koeien die uit Nieuw-Zeeland of Australië worden geïmporteerd.

Maatschappelijk betrokken ondernemen
Volgens de Vietnam Women’s Union zijn bijna drie van de tien Vietnamese kinderen ondervoed. Om dit probleem aan te pakken heeft Friesland Foods samen met het Vietnamese ministerie van Gezondheid het 'Nutrition'-programma opgezet. Daarmee kunnen onderzoeksprojecten over voeding worden uitgevoerd. Ook is een programma gestart waarin zwangere vrouwen en vrouwen met kinderen jonger dan 6 jaar geïnformeerd worden over goede voeding. Onder het motto 'reaching the bottom of the pyramid' wordt geprobeerd om met kleinschalige activiteiten zoals het opzetten van voedingscentra, een bijdrage te leveren aan het ontwikkelen van de armste regio’s.

Friesland Foods Dutch Lady Vietnam heeft in 2002 een fonds opgericht dat studiebeurzen toekent aan kinderen van arme ouders zodat ze de basisschool kunnen blijven volgen of voortgezet onderwijs kunnen gaan volgen. Dit programma heeft al duizenden kinderen en hun ouders geholpen. Het fonds heeft ook de oprichting van vier scholen gefinancierd.

<< praktijkvoorbeelden algemeen
<< home toolkit

Cloud Fish
Algemeen
Cloud Fish is een productontwikkelingbureau in Amsterdam. Het bedrijf ontwerpt onder meer houten meubelstukken die, als er een markt voor is ontwikkeld, worden ‘overgedragen’ aan een productiebedrijf. In 2005 is Cloud Fish begonnen met het laten produceren van houten flatscreen schermstandaards in Vietnam.

Verantwoord produceren
Cloud Fish stond in Vietnam voor het dilemma dat het houten standaards voor computers laat produceren, maar dat geen hout voorhanden is dat is gecertificeerd door de Forest Stewardship Council (FSC). Daardoor ontbrak de garantie verantwoord te produceren. Directeur Bart Krutwagen heeft gekozen voor het verwerken van niet-tropische zachte houtsoorten in zijn producten. Hij hoopt op die manier te voorkomen dat bij de productie hout uit illegale houtkap wordt gebruikt.

Maatschappelijk betrokken ondernemen
Om ook werkgelegenheid naar het armere platteland te brengen, heeft Cloud Fish er bewust voor gekozen om de productie van de standaards in zogenaamde productiedorpen onder te brengen. Het nadeel is dat men het in die dorpen soms met de voorschriften niet zo nauw neemt en directeur Bart Krutwagen moet er bij zijn Vietnamese partners op aandringen dat deze de veiligheidsvoorschriften handhaven en geen kinderarbeid toelaten.

<< praktijkvoorbeelden algemeen
<< home toolkit

Tip
Door het ontbreken van een goede infrastructuur is het vooral op het platteland moeilijk aan schoon drinkwater te komen. Het slaan van waterputten zorgt ervoor dat de gemeenschap schoon water krijgt en vermindert het risico van ziekten. Een bedrijf vaart daar wel bij omdat de medewerkers en hun familieleden minder risico lopen ziek te worden en niet kunnen werken.

Links
Nedspice Group
Kwintet KLM Kleding
Ibromar
Friesland Food
Friesland Foods Dutch Lady Vietnam
De Fair Wear Foundation zet zich als stichting in voor goede arbeidsomstandigheden in de kledingproductie. FWF is opgericht door verschillende belanghebbenden of stakeholders uit de modebranche.
OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen
FSC (Forest Stewardship Council) is een internationale organisatie die verantwoord bosbeheer stimuleert. FSC stelt wereldwijde standaarden voor bosbeheer op, met daaraan gekoppeld een keurmerk. De stichting FSC Nederland streeft naar het verhogen van het aandeel FSC-hout en -papier in Nederland.

<<praktijkvoorbeelden algemeen

<< home toolkit

Vietnam heeft 85 miljoen inwoners. Sinds de hereniging van Noord- en Zuid-Vietnam in 1976 wordt het land geregeerd via een eenpartijstelsel. De Communistische Partij van Vietnam en de Vietnamese overheid overlappen elkaar op alle niveaus. Daardoor ontbreekt transparantie in het politieke systeem en de politieke besluitvorming. De communistische partij staat aan de top van de politieke piramide. De regering, het leger en overheid zijn ondergeschikt aan de partij. De partij geeft instructies aan haar leden en speelt op die manier een belangrijke rol bij het sturen van het regeringsbeleid. De partij is ook alom vertegenwoordigd in staatsorganen en massaorganisaties die verenigd zijn in het Vietnam Vaderland Front dat steun voor de doeleinden van de partij moet organiseren en vooral ook ondergeschiktheid aan de partijlijn moet verzekeren. Lees verder >>

Wet- en regelgeving
Corruptie
Transparantie
Tips en links

<< home toolkit

Hervormingsbeleid
De communistische regering lanceerde in 1986 economische hervormingen en een opendeurbeleid, de ‘doi moi’ wat ‘vernieuwing’ betekent. Vanaf dat moment hebben grote veranderingen plaatsgevonden in de economie. Intern was de belangrijkste verandering dat particulier ondernemerschap weer in beperkte mate werd toegestaan. Momenteel hebben honderdduizenden Vietnamezen, vooral in het zuiden, de mogelijkheid om een eigen bedrijf te starten met beide handen aangegrepen. De beslissing om de grenzen open te stellen voor buitenlands kapitaal en handelscontacten met andere landen weer toe te staan, vormt een tweede belangrijke ommekeer. Het sluiten van een handelsakkoord in 2001 met de Verenigde Staten is een mijlpaal in de buitenlandse economische betrekkingen van Hanoi. Het leidde in korte tijd tot een belangrijke toename van de export.

Het economisch hervormingsbeleid heeft in Vietnam zelf het land rijp gemaakt voor de vestiging van buitenlandse bedrijven. De overheersende positie van de communistische partij zorgt ervoor dat Vietnam een van de meest stabiele landen in Zuidoost-Azië is. Hierbij moet worden aangetekend dat in Vietnam geen politieke openheid bestaat en de media onder staatscontrole staan.

Economische situatie
De economie van Vietnam is in de afgelopen tien jaar elk jaar met gemiddeld 7,5 procent gegroeid. De toetreding tot de Wereldhandelsorganisatie (WTO) in 2007 zal de economische ontwikkeling bevorderen. De verwachting is dat de groei in de komende jaren rond de 8 procent zal liggen en de inflatie na een piek in mei 2008 met 25 procent zal teruglopen naar 7 procent. Deze gunstige tendensen kunnen niet verbloemen dat de overgang van een planeconomie naar een markteconomie nog niet is voltooid.

De Vietnamese overheid blijft achter bij haar voornemen om de staatseconomie te ontmantelen. De Asian Development Bank (ADB) constateerde in juni 2007 dat weinig vooruitgang is geboekt bij de uitvoering van het overheidsprogramma om staatsbedrijven (in de literatuur vaak aangeduid met SOE, de afkorting van ‘State-owned enterprise’ – vooral de zware industrie) te privatiseren. Het management van de SOE’s werkt niet van harte mee omdat staatsbedrijven een voorkeursbehandeling krijgen bij het toekennen van overheidscontracten, vergunningen, grond en financiering. Het grootste obstakel bij privatisering is volgens de ADB dat Vietnam geen particulier eigendom kent. Het recht op het gebruik van grond dat de overheid verleent, kan niet worden gekocht, verkocht, vererfd of verhypothekeerd.

Het probleem met de staatsbedrijven is dat ze ondermaats presteren en een ondoorzichtige bedrijfscultuur hebben. In combinatie met de voorkeursbehandeling die ze genieten, belemmeren ze een gezonde ontwikkeling van een particuliere sector in Vietnam waarvan ook joint ventures of bedrijven die geheel in buitenlandse handen zijn nadelige gevolgen van kunnen ondervinden. Want de staatsbedrijven leggen een groot beslag op het beschikbaar vermogen. Voor de aanstaande ondernemer in Vietnam is het van belang te weten dat van een volledig ‘level-playing-field’ vooralsnog geen sprake is.

Overheidsstructuur
Het Politbureau dat in 2008 veertien leden telt die in april 2006 zijn benoemd, is het uitvoerend orgaan van de partij. Het bepaalt het regeringsbeleid en licht alle belangrijke benoemingen door. Het Politbureau wordt, meestal eens in de vijf jaar tijdens een nationale partij congres, verkozen door het Centrale Comité dat 160 leden telt. Bijna alle ministers in het kabinet maken deel uit van het Centrale Comité en meer dan 90 procent van de leden van de Nationale Assemblee (parlement) is lid van de communistische partij. Op elk bestuursniveau zijn partijcomités actief die praktisch gezien parallel aan de politieke structuur functioneren. Het bestaan van twee elkaar overlappende bestuursapparaten draagt behoorlijk bij aan de risico’s die gepaard gaan aan zakendoen in een land in transitie zoals Vietnam.
Vietnam heeft achttien ministeries waarvan het Ministry of Labour, Invalids and Social Affairs (MOLISA) het coördinerende ministerie is om MVO in Vietnam te versterken.

Andere relevante ministeries voor (onderdelen van) MVO zijn, afhankelijk van de industrietak waarin bedrijven opereren:
Ministry of Industry and Trade (MOI)
Ministry of Construction (MOC)
Ministry of Natural Resources and Environment (MoNRE)
Ministry of Science & Technology (MOSTE)
Ministry of Agriculture and Rural Development (MARD)
Ministry of Finance (MOF)
Ministry of Planning and Investment (MOPI)
Ministry of Education and Training (MOET)

<< intro
<< home toolkit

De nationale wetgeving is over het algemeen duidelijk over de vereisten op het terrein van milieu, arbeidsvoorwaarden en werkomstandigheden. De wetten en regels zijn over het algemeen redelijk in lijn met geldende internationale verdragen en vergelijkbaar met westerse wetgeving. Helaas is het zo dat de daadwerkelijke uitvoering en controle behoorlijk te wensen over laten. Handhaving is, zoals in veel landen in ontwikkeling, een groot probleem.

Verwarrend is bovendien dat de regio’s Hanoi en Ho Chi Minhstad, waar zich een grote concentratie industrie bevindt, hun ‘eigen regime’ kennen. Ondernemers zullen zich op lokaal niveau moeten laten informeren over de interpretatie en de uitvoering van de nationale wet- en regelgeving.

<< introductie overheidsstructuur
<< home toolkit

De communistische leiders in Hanoi erkennen dat corruptie in hun land welig tiert op alle niveaus van het openbare leven. Dat gaat van verkeersagenten tot ambtenaren die vergunningen moeten afgeven of toegang moeten verlenen tot de top van ministeries. De partij kondigt met grote regelmaat anticorruptiecampagnes af, maar door de gebrekkige uitvoering en handhaving ook op dit gebied zetten deze niet veel zoden aan de dijk. Ter ondersteuning van het anticorruptiebeleid van de communistische partij heeft de Australische regering op 1 juli 2008 toegezegd 25 hoge partijkaders in Australië te zullen opleiden in het voorkomen en bestrijden van corruptie. Australië acht corruptie een ‘ernstige bedreiging van de economische groei en duurzame ontwikkeling van Vietnam. Het belemmert buitenlandse investeringen en ondermijnt de kwaliteit van elementaire diensten op het gebied van gezondheidszorg en onderwijs en treft de armen het hardst’, aldus een verklaring. Het nieuwe trainingsprogramma is een aanvulling op andere Australische initiatieven op het gebied van corruptiebestrijding in Vietnam, zoals het verbeteren van de transparantie bij financiële planning en het invoeren van een beter systeem om toezicht te houden op de geldstromen. Lees verder >>

<< introductie overheidsstructuur
<< home toolkit

Wat is corruptie? De definitie die de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) hanteert is: ‘Direct noch indirect, smeergeld of andere onrechtmatige voordelen aanbieden, toezeggen, geven of eisen teneinde opdrachten of andere ongeoorloofde voordelen te verwerven of te behouden.’

De OESO-richtlijn over corruptie is de enige die niet vrijwillig is. Corruptie is namelijk strafbaar voor de Nederlandse wet, ook als de corrupte handelingen in het buitenland plaatsvinden. Zo hebben Nederlandse ambtenaren een meldplicht om corrupte handelingen bij het Openbaar Ministerie aan te geven. De OESO wil corruptie zoveel mogelijk bestrijden en doet een aantal aanbevelingen aan ondernemers waarbij transparantie centraal staat:

• geen ambtenaren of werknemers van zakenrelaties omkopen;
• beloning van tussenpersonen is redelijk en voor rechtmatige activiteiten (facilitation payments);
• inzichtelijk en publiek maken van uw strijd tegen omkoping en afpersing;
• uw personeel bewustmaken van het anticorruptiebeleid van het bedrijf;
• managementbeheersysteem invoeren tegen omkoping en afpersing;
• geen onwettige donaties geven aan kandidaten voor publieke functies, politieke partijen of andere politieke organisaties.

Door deze aanbevelingen op te volgen, draagt de ondernemer bij aan een beter investeringsklimaat in het land en loopt geen risico om in aanraking te komen met justitie.

Transparency International, een wereldwijd netwerk dat informatie verzamelt over corruptie en strijdt voor een ‘wereld zonder corruptie’, zette Vietnam in 2008 op de 121^e plaats (van de 180 landen) in de Corruption Perception Index (CPI). Sinds de start van de CPI staat Vietnam op een stabiele, relatief ongunstige score van rond de 2,5 op een schaal van 0 uiterst corrupt tot 10 corruptievrij.

Twee instellingen waar ondernemers in veel gevallen mee te maken zullen hebben, gelden in Vietnam als het meest corrupt: de instelling die grond uitgeeft voor vestiging van een bedrijf en de douane. Uit een enquête in 2005 komt naar voren dat ondernemers in Vietnam corruptie als een van de belangrijkste sociaal-economische problemen in Vietnam beschouwen, omdat het de ondoorzichtigheid van de economie en van de geldstromen in stand houdt. Sommige bedrijven geven aan dat informele betalingen aan ambtenaren tot 10 procent van hun totale uitgaven bedragen.

Gezien de OESO-richtlijn doet de aankomende buitenlandse ondernemer in Vietnam er goed aan van tevoren voor zichzelf te bepalen dat hij zich verre moet houden corruptie.

<< intro
<< home toolkit

Transparantie
Vietnamese bedrijven zijn nog niet vertrouwd met begrippen als ‘corporate governance’ (goed bestuur) en ‘transparantie in het bedrijfsleven’. Dat geldt zeker voor de staatsbedrijven. Als (potentiële) Vietnamese zakenpartners geen inzicht willen geven in de bedrijfsvoering, het procesmanagement en de kostenstructuur is veelal geen sprake van onwil. Er bestaat bij de meeste bedrijven gewoon geen overzicht van bijvoorbeeld energieverbruik, materialengebruik, afvalstromen en zelfs productiekosten. Dit komt onder andere door het ontbreken van relevante meet- en regelapparatuur.

Het is ook zo dat het belang van het registreren van informatie over productiefactoren nog onvoldoende wordt onderkend. Overigens komt het regelmatig voor dat de productiecijfers op papier laag worden gehouden om zo belastingbetaling te ontlopen.

Mensenrechten
Het onderwerp mensenrechten wordt beter bespreekbaar in Vietnam, maar onafhankelijke monitoring is niet toegestaan. Internationale mensenrechtenorganisaties, zoals Human Rights Watch, zetten grote vraagtekens bij een aantal binnenlandse ontwikkelingen. Daarbij gaat het vooral om de beperking van vrijheid van meningsuiting, persvrijheid en godsdienstvrijheid.

Over het aantal gevangenen dat in Vietnam vastzit, doet de Vietnamese overheid geen mededelingen. Human Rights Watch stelt echter dat er honderden religieuze en politieke gevangenen zijn in Vietnam. Ze zijn bijvoorbeeld gevangen genomen omdat ze vlugschriften uitdeelden of hebben geprobeerd naar buurland Cambodja te vluchten om daar politiek asiel te vragen. Volgens Amnesty International worden ook een aantal etnische minderheden, vooral de ‘Montagnards’ in de binnenlanden, stelselmatig onderdrukt.

Een probleem dat in omvang snel toeneemt, is de mensenhandel waar de georganiseerde misdaad de hand in heeft. Vooral vrouwen, met een aanzienlijke groep onder de 18 jaar, worden hiervan het slachtoffer. UNICEF, het Kinderfonds van de Verenigde Naties, spreekt van duizenden vrouwen die jaarlijks in China worden verkocht. Maar Vietnamese vrouwen komen ook in landen van de Europese Unie terecht.

<< introductie overheidsstructuur
<< home toolkit

Tips

MVO en regelgeving
Maatschappelijk verantwoord ondernemen betekent in Nederland onder andere ‘meer doen dan wettelijk verplicht is’. In Vietnam maakt een ondernemer in veel gevallen al een verschil als hij zich aan de wet houdt. Een ondernemer moet zich realiseren dat een buitenlands bedrijf altijd scherper in de gaten wordt gehouden dan een Vietnamees bedrijf. Op de achtergrond speelt hierbij mee het idee dat buitenlanders rijk zijn en dus hoge boetes kunnen betalen. Het is een manier om de lokale economie te stimuleren. Er is in Vietnam voor ondernemers geen sprake van een ‘gelijk speelveld’ en het is een kwestie van ‘ieder voor zich’. Verwijzen naar de Vietnamese buurman om je gelijk te halen, heeft volstrekt geen zin.

Contact met lokale overheden
Het gaat niet alleen om wat er in de nationale wet- en regelgeving staat, maar ook hoe die op lokaal niveau wordt geïnterpreteerd. En zeker in speciale industriële of economische zones die rond Hanoi en Ho Chi Minhstad zijn ingericht om buitenlandse investeringen aan te trekken, bestaan aparte regelingen. Het kan gaan om een voorkeursbehandeling bij de toelevering van elektriciteit of om onderhoudscontracten voor fabriekgebouwen of om verplicht in dienst nemen via een overheidsarbeidsbemiddelingsbureau van een chauffeur, tolk enzovoorts. Deze regelingen kunnen buitenlandse bedrijven in vergelijking met vestiging buiten een speciale zone veel (belasting)voordelen bieden, maar ook hier gaat het om de interpretatie van de autoriteiten en die zal vaak per bedrijf verschillend uitpakken. Zorg daarom voor goed contact met de lokale overheid en de bestuurders van de speciale zones. Huur deskundige Vietnamezen in om contacten te leggen en relaties op te bouwen, zodat u in een later stadium een onderhandelingspositie heeft opgebouwd.

Corruptie
Corruptie in het buitenland door Nederlandse bedrijven is strafbaar onder de Nederlandse wet. Niet altijd zal een buitenlandse ondernemer zelf direct met corrupte praktijken worden geconfronteerd. De kans is echter groot dat zijn lokale zakenpartners daarmee wel te maken krijgen. Een buitenlandse ondernemer die druk zet op zijn lokale partner om zaken sneller geregeld te krijgen, zal zich in negen van de tien gevallen indirect schuldig maken aan corruptie. Want bijvoorbeeld de afhandeling versnellen bij de douane kan de lokale partner alleen maar voor elkaar krijgen als hij geld onder de tafel doorschuift.

Geschenken
In de Vietnamese zakencultuur is het heel gewoon om kleine geschenken uit te wisselen die niet tot een verplichting leiden. Dat wordt ook zeer gewaardeerd. Denk aan kleine bureauaccessoires met het bedrijfslogo erop of aan kleine souvenirs met Delfts blauwe motieven en dergelijke. Het geven van geld is ‘not done’.

Links
Communist Party of Vietnam
Vietnam Governmental Portal
Vietnamese Ministry of Foreign Affairs
Voor MVO relevante ministeries:

• Ministry of Labour, Invalids and Social Affairs (MOLISA)
• Ministry of Industry and Trade (MIT)
• Ministry of Construction (MOC)
• Ministry of Natural Resources and Environment (MoNRE)
• Ministry of Science and Technology (MOST)
• Ministry of Agriculture and Rural Development (MARD)
• Ministry of Finance (MOF)
• Ministry of Planning and Investment (MOPI)
• Ministry of Education and Training (MOET)

Relevante Vietnamese wetgeving
Doing Business Law Library
Ook de EVD heeft een goede verwijzing naar geldende Vietnamese wet- en regelgeving
Corruptie en transparantie
Transparancy International
Vietnam International Arbitration Centre
OESO-richtlijnen
Amnesty International

<< introductie overheidsstructuur
<< home toolkit

Met een gemiddelde leeftijd van nog geen 25 jaar heeft Vietnam een zeer jonge bevolking. Van de totale bevolking van 85 miljoen behoort 45 miljoen tot de beroepsbevolking. Tweederde van de beroepsbevolking was in 2002 werkzaam in de land- en bosbouw en de visserij; eenderde werkte in de industrie, de bouw en de dienstensector.

In de afgelopen decennia zijn de arbeidsomstandigheden voor de Vietnamezen langzaam verbeterd. De huidige uitgebreide Labor Law is in 1994 gepubliceerd en bevat regels die verband houden met het 'doi moi'-beleid van economische vernieuwing en openheid uit 1986. De minimumleeftijd voor een volledige baan is 18 jaar. In de wet zijn speciale regels opgenomen voor arbeiders tussen 15 en 18 jaar.

Na de toetreding tot de Wereldhandelsorganisatie (WTO) in 2007 heeft Vietnam zeventien ILO-verdragen geratificeerd, maar twee van de acht fundamentele verdragen niet. Het gaat daarbij om ILO-Convention no. 87 over vrijheid van vakvereniging en no. 98 over collectieve onderhandeling. Opgemerkt moet worden dat de Vietnamese overheid buitenlandse bedrijven nadrukkelijk wel aan deze verdragen houdt. Lees verder >>


Werknemers
Kinderarbeid
Dwangarbeid
Vakbonden
Tips en links

<< home toolkit

Veiligheid en gezondheid
In Vietnam zijn in de bedrijven problemen op het gebied van veiligheid en gezondheid aan de orde van de dag. Oorzaken liggen in verouderde machineparken, gebrek aan specifieke deskundigheid en vakbekwaamheid, en onvoldoende interne scholing. Vaak zijn er geen of gebrekkige veiligheidsvoorschriften en is niet duidelijke welke maatregelen moeten worden getroffen in geval van calamiteiten. Steeds meer fabrieken werken niet volgens de Vietnamese Labor Law. Er zijn er zelfs die zich niet registreren en die zonder vereiste vergunningen werken. Deze situatie heeft in Vietnam tot een stijging van het aantal bedrijfsongevallen geleid, waarvan sommige met dodelijke afloop. Deze ontwikkeling leidt tot een toename van het aantal stakingen.

SA8000 certificering
SA8000 is een internationale standaard voor verbetering van de arbeidsomstandigheden. Verschillende fabrieken in Vietnam zijn volgens deze standaard gecertificeerd. SA8000 is een dynamische methode waarmee de MVO-situatie in een onderneming periodiek wordt verbeterd. Het is een middel om een aantal gestandaardiseerde arbeidsnormen op een praktische manier in het bedrijf operationeel te maken. Na invoering van het systeem wordt een bedrijf officieel door speciaal daarvoor opgeleide auditors gecertificeerd. Onderdeel van de certificering is de publicatie van een bedrijfsrapport dat inzicht geeft in de MVO-situatie van de onderneming. Het rapport is bedoeld voor consumenten, afnemers en voor andere bedrijven.

<< intro
<< home toolkit

Vietnam heeft weliswaar grote aantallen arbeidskrachten, maar voor bedrijven is het niet gemakkelijk om aan vakbekwaam personeel te komen. De Vietnamese overheid steekt in de periode 2007 tot 2010 bijna 450 miljoen US dollar in de verbetering van het beroepsonderwijs. In deze periode zullen 7,5 miljoen Vietnamezen beroepsonderwijs volgen. Er is veel aandacht voor beroepsonderwijs dat aansluit bij de werkgelegenheid in de verschillende regio’s van het land. Sommige industriële zones hebben eigen trainingscentra opgezet om aan hun vraag naar goed geschoold personeel te voldoen.
Ondanks stimulering door de overheid heeft landelijk gezien slechts 30 procent van de beroepsbevolking een vakopleiding gevolgd of hoger beroepsonderwijs genoten en slechts 4 procent bezit een universitaire graad. 70 procent wordt beschouwd als ongeschoold of onervaren. In de steden liggen de verhoudingen anders; daar is eenderde van de werknemers hoger opgeleid. Vooral in de speciale industriële en economische zones heerst toch een groeiend tekort aan gekwalificeerde arbeiders. Er is vooral een gebrek aan goede IT-ers en technici, en aan Vietnamezen met voldoende managementkennis. Veel buitenlandse bedrijven zien zich genoodzaakt interne vakopleidingen op te zetten. Lees verder >>

<< introductie arbeidsomstandigheden
<< home toolkit

Unilever
Staatssecretaris Frank Heemskerk van Economische Zaken heeft in maart 2008 een werkbezoek gebracht aan Vietnam. Citaat uit zijn dagboek: “Vietnam is geen gemakkelijk land. Investeringen en handel vragen om een lange adem. Het land zoekt geen bedrijven die voor de 'quick buck' gaan, maar ondernemingen die langdurig in Vietnam willen investeren. Ondernemers die aandacht hebben voor mens en milieu. Een goed voorbeeld daarvan werd geleverd tijdens een presentatie over activiteiten van Unilever in Vietnam. De multinational is er door gedragscodes en trainingsprogramma's in geslaagd de arbeidsomstandigheden en de aandacht voor het milieu van mensen en bedrijven te vergroten. Niet alleen in de eigen vestigingen, maar ook bij hun leveranciers. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen loont, gelukkig in meerdere opzichten.”
Werktijden en overwerk
Een werkweek bedraagt in Vietnam gemiddeld 48 uur, zes dagen van 8 uur met lunchpauze. Er is een verplichte rustperiode van 24 uur per week. Overwerk is toegestaan tot maximaal 4 uur per dag. Dat resulteert in een jaarlijks gemiddelde van rond 200 uur toegestaan overwerk. Per industrietak is er wel sprake van grote verschillen in daadwerkelijke overwerkuren. Uitschieters tot 450-600 extra uren per jaar zijn niet ongewoon.

Lonen
Lonen zijn in Vietnam relatief laag in vergelijking met sommige van de omringende en concurrerende landen. Afhankelijk van de industrie en de functie is een maandloon tussen de 40 en 100 euro gebruikelijk. Vietnamese arbeiders verwachten overigens meer te verdienen als er een buitenlandse eigenaar is, hun werkgever exporteert en/of kwaliteitsgoederen produceert.

De minimumlonen zijn vrij laag en liggen afhankelijk van de regio tussen de 27 en 36 euro per maand. De minimumlonen worden vastgesteld door de regering en staan dan ook meteen voor langere tijd vast, onafhankelijk van de inflatie die toch stevig genoemd kan worden. Tussen 1999 en 2005 stegen de prijzen van allerhande goederen inclusief voedsel met soms 100 tot 150 procent. De vastgestelde minimumlonen uit 1999 werden pas in 2005 na een reeks stakingen verhoogd.

Vooral voor (migrant) arbeiders die van het platteland komen, is het belangrijk om meer te verdienen dan de kosten van levensonderhoud te dekken. Zij willen ook sparen om geld naar huis te kunnen sturen. Het is niet ongebruikelijk dat een (migrant)arbeider die in dienst is bij een internationaal concern met een MVO-gedragscode waarin een maximum aantal arbeidsuren per week is vastgesteld, daarnaast ook in een andere fabriek gaat werken om extra geld te verdienen.

Friesland Foods
In Vietnam werkt zuivelproducent Friesland Foods volgens een eigen gedragscode gebaseerd op de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen waarin aanbevelingen staan over het omgaan met corruptie en transparantie, arbeidsvoorwaarden, milieu, et cetera. Friesland Foods heeft ervoor gekozen op een aantal punten duidelijk verder te gaan dan de OESO-richtlijnen. Om haar streven tot maatschappelijk verantwoord ondernemen duidelijk tot uitdrukking te laten komen, neemt Friesland Foods in Vietnam het voortouw op MVO-gebied. Bovenop een goed loon om daarmee de werknemers aan zich te binden, heeft Friesland Foods bijvoorbeeld ook als eerste buitenlandse vestiging in Vietnam voor iedere werknemer en zijn of haar familie een ziektekostenverzekering afgesloten.

<< intro
<< home toolkit

Het is in Vietnam wettelijk toegestaan om vanaf 15-jarige leeftijd te werken en een arbeidscontract aan te gaan. Voor 15- tot 18-jarigen geldt de beperking dat niet met gevaarlijke stoffen en/of machines mag worden gewerkt en dat regelmatige gezondheidscontroles plaatsvinden. Overeenkomstig de norm van de International Labour Organization is kinderarbeid onder de 15 jaar in Vietnam officieel verboden.

Het aantal kinderen dat betaald werk verricht is volgens officiële cijfers sterk gedaald, namelijk van 41 procent in 1993 tot 18 procent in 2003. Het gaat bij kinderarbeid in Vietnam voornamelijk om kinderen die huishoudelijke werkzaamheden verrichten op het platteland.

In zogenoemde handwerkproductiedorpen waar met de hand producten worden gemaakt, is kinderarbeid een grijs gebied. Het werk, bijvoorbeeld het knopen van rieten mandjes, wordt hier meer gezien als een traditionele bezigheid waar de hele familie bij betrokken is. Ook komt het voor dat een kind als een soort gezel van een leermeester het vak leert. Als deze activiteiten er toe leiden dat kinderen niet of onvoldoende naar school gaan, of in hun normale ontwikkeling worden geschaad, dan is er in elk geval sprake van verboden kinderarbeid.

<< introductie arbeidsomstandigheden
<< home toolkit

Vietnam heeft in 2007 de ILO Convention 29 over het bestrijden van dwangarbeid ondertekend. In Vietnam zijn geen flagrante gevallen van dwangarbeid of mishandeling van werknemers bekend. Een mildere vorm van ‘gedwongen arbeid’ komt wel voor: via het vragen van een aanbetaling van arbeiders voordat ze bij bedrijven gaan werken is een arbeider voor zekere tijd gedwongen om te blijven werken.

<< introductie arbeidsomstandigheden
<< home toolkit

In Vietnam bestaat geen vakbondsvrijheid. De door de staat gecontroleerde vakorganisatie Vietnam General Confederation of Labor (VGCL) is de enige toegestane vakbond. Alle werknemers worden automatisch lid. Vietnamese werknemers mogen geen onafhankelijke vakorganisaties oprichten. Als Vietnamese arbeiders zich willen verenigen in een vakbond kan dat alleen onder leiderschap van de communistische partij die alle Vietnamese arbeiders vertegenwoordigt.

De VGCL vertegenwoordigt Vietnam in de internationale arbeidsorganisatie ILO. De International Confederation of Free Trade Unions (ICFTU) erkent de VGCL niet als onafhankelijke vakorganisatie. Daar komt nog bij dat Vietnam twee fundamentele internationale ILO-conventies over de vrijheid van vakvereniging niet heeft geratificeerd.

In bedrijven met meer dan tien werknemers mag een soort ‘ondernemingsraad’ worden opgericht die vaak mede worden bestuurd door het management of een onderdeel van het management uitmaken. In de meeste Vietnamese bedrijven die in buitenlandse handen zijn en in veel bedrijven in de toeleveringsketen die met een internationale Code of Conduct van hun klanten werken, zijn daadwerkelijk ondernemingsraden ingesteld; in de meeste staatsbedrijven niet.

Arbeiders in bedrijven met een ondernemingsraad zijn zich meestal beter bewust van hun rechten. Zij zullen eerder staken om hun rechten af te dwingen. De meeste stakingen komen voor in bedrijven die zijn opgezet met buitenlandse investeringen. Het aantal stakingen in Vietnam is in de afgelopen jaren gestegen tot gemiddeld zeventig per jaar. Redenen om te staken zijn bijvoorbeeld: contactbreuk of schending van collectieve arbeidsvoorwaarden op het gebied van arbeidsomstandigheden en onkostenvergoeding. Vaak gaat het dan om fabrieken van Koreanen of Taiwanezen, die een ‘kadaverdiscipline’ eisen die in Vietnam niet wordt geapprecieerd en ook niet geaccepteerd.

<< introductie arbeidsomstandigheden
<< home toolkit

Tips
Loon en werktijden
Vanuit MVO-perspectief is de relevante vraag of het Vietnamese minimumloon - ondanks wettelijk vastgesteld - ook een ‘leefbaar’ loon is. Dat moet in relatie tot de consumptieprijzen per regio worden bekeken. Kijk ook naar de economische drijfveren van de werknemers. Veel migrantenwerkers onderhouden niet alleen zichzelf en de eventuele familie die bij hen woont, maar ook hun familie op het platteland. Hun loon en/of arbeidscontract is dan soms onvoldoende om aan die morele verplichting te voldoen, waardoor arbeiders geneigd zullen zijn ook bij een andere fabriek te gaan werken, wat voor hen een onacceptabele werkdruk tot gevolg kan hebben.

Kinderarbeid
Kinderarbeid is altijd een moeilijk onderwerp. Wat betreft kinderen in de leeftijdscategorie 15 tot 18 jaar is betaald werk onder strikte regels wettelijk toegestaan. In het grijze gebied daaronder is er vanuit de gezinssituatie bezien soms noodzaak om kinderen mee te laten helpen bij werkzaamheden. U dient hier alert op te zijn en dit ook bij uw zakenpartners aan te geven dat u onder geen beding kinderarbeid toestaat en voor de gezinnen in kwestie een oplossing te zoeken. Soms zijn lokale ngo’s actief die zich op het welzijn van kinderen richten welke u hierin kunt betrekken. Afwezigheid van scholen in de nabije regio waar u zaken doet, is trouwens een indicatie dat kinderarbeid structureel zou kunnen voorkomen ondanks dat het niet onmiddellijk zichtbaar is.

Loyaliteitsprogramma
Vietnam is een arm land. Daardoor worden kleine extra’s door werknemers zeer gewaardeerd. Te denken valt aan een jaarlijks algemeen medisch onderzoek van de werknemers of een bonusregeling.

Auditing
Bij zakendoen in of met Vietnam is het van groot belang zich gedegen op de hoogte te stellen van de daadwerkelijke toepassing van de Vietnamese arbeidswetgeving in de eigen sector en het eigen productiebedrijf en bij de toeleveringsbedrijven. Ga zelf op onderzoek uit in bedrijven en laat u niet enkel leiden door wellicht ‘klantwenselijke’ antwoorden en verklaringen op papier die ‘bewijzen’ dat de situatie conform de geldende wetgeving is.

Auditing en/of verbetering
De ILO-conventies vormen de leidraad voor de sociale component van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Verschillende standaarden en onafhankelijke auditingmethodes zijn daarop gebaseerd, zoals SA8000, BSCI en op termijn ISO26000 (2008). Bedenk wel of u de auditing enkel gebruikt om bedrijven te screenen en te selecteren, of dat u het ook als een verbeterinstrument ziet. Enkel eisen dat Vietnamese bedrijven aan de norm moeten voldoen, is vaak niet realistisch, zeker niet in een kort tijdsbestek. Het is voor beide partijen en voor de Vietnamese arbeiders veel beter om de bedrijven te helpen bij een stap-voor-stapverbetering van de werksituatie. Daardoor ontstaat een vertrouwensrelatie die een grotere kans biedt op het daadwerkelijk doorvoeren van verbeteringen.

Veiligheidsnormen
De veiligheids- en gezondheidssituatie in bedrijven kan inzichtelijk en hanteerbaar gemaakt worden via speciale ‘checklists’. De OHSAS18000-norm geeft daarbij het meeste houvast. De oorzaken van onveilige situaties liggen vaak in gebrek aan vakbekwaamheid van de werknemers, gebrek aan scholing, hoge werkdruk en gebrek aan toezicht. U kunt daar iets aan doen door medewerkers en management beter op te leiden en bewust te maken van de gevaren.

Links
CSR Vietnam Forum
Vietnamese Ministry of Labour, Invalids and Social Affairs (MOLISA)
Vietnam General Confederation of Labor (VGVL)
International Labour Organization (ILO)
Fair Labor Association (FLA)
Ethical Trading Initiative (ETI)
Fair Wear Foundation (FWF)
ILO- en IFC-initiatief Better Work Vietnam

<< introductie arbeidsomstandigheden
<< home toolkit

 
De industriële productie in Vietnam nam tussen 1995 en 2004 toe met 15 procent per jaar. Een aantal staatsbedrijven in onder meer de productie van olie en gas, elektriciteit en cement had een groot aandeel in die groei. De snelle toename van de omvang van de industrie leidde tot grote milieuproblemen. Oorzaken waren onder andere verouderde en slecht onderhouden machines en installaties, geen of onvoldoende afvalwaterzuivering en de ongezuiverde uitstoot van afvalgassen. Bovendien was het management van zo’n fabriek vooral gericht op het halen van productiecijfers en volstrekt niet geïnteresseerd in de gevolgen van de productie voor het milieu. Ook ontbrak een adequaat controlesysteem. Mede ‘afgedwongen’ door exportmarkteisen is het milieubewustzijn van de Vietnamezen in de afgelopen jaren snel toegenomen. Lees verder >>

Milieumanagement
Energie
Water
Overig
Tips en links

<< home toolkit

Overheid
Milieubescherming staat pas sinds 2003 op de politieke agenda. In dat jaar is het Ministry of Natural Resources and Environment ofwel MoNRE ingesteld. Dit ministerie is belast met de invulling van het milieubeleid. Het Vietnam Environmental Protection Agency (VEPA) is de uitvoeringsorganisatie van MoNRE. Verder zijn voor ondernemers de lokale milieubureaus relevant, de Departments of Natural Resources and Environment ofwel DONRE’s. In Vietnam zijn twintig stations ingericht die de milieukwaliteit monitoren. Dit nationaal meetpuntennetwerk verzamelt op 72 plaatsen in het land informatie over de kwaliteit van het milieu, die als basis dient voor nieuwe milieubeleidsplannen.

Onder de naam Vietnam Agenda 21 heeft de Vietnamese regering in 2004 de Strategie voor Duurzame Ontwikkeling aangenomen. Het actieprogramma is gebaseerd op het wereldactieprogramma voor duurzame ontwikkeling voor de 21^e eeuw dat in 1992 is vastgesteld op de Conferentie van de Verenigde Naties inzake milieu en ontwikkeling in Rio de Janeiro.

De instelling van een milieuministerie heeft meteen geleid tot stringentere milieuwetgeving. Ook zijn in 2004 de eisen van de milieueffectrapportage (MER) voor projectgoedkeuringen aangescherpt. Het gevolg is voor bedrijven onder meer dat zij kunnen worden beboet voor het lozen van onbehandeld afvalwater. Ook kan de overheid sterk vervuilende fabrieken dwingen tot sluiting of verhuizing en ze verplichten met schonere technologieën te produceren.

Maar milieubescherming is in Vietnam ondergeschikt aan economische groei en werkgelegenheid. De boetes die bedrijven krijgen opgelegd bij overtreding van milieuwetten staan in geen verhouding tot de investeringen die een bedrijf zou moeten doen om wel aan de wettelijke vereisten te voldoen. Zo is de jaarlijkse boete voor het lozen van onbehandeld afvalwater slechts eentiende van de kosten voor het in bedrijf houden van een afvalwaterzuiveringssysteem. Het gevolg is dat de meeste bedrijven nog steeds geen afvalwaterzuiveringssystemen hebben.

Ook op het gebied van milieu geldt dus dat de maatregelen er op papier over het algemeen goed uitzien, maar dat de uitvoering te wensen over laat. Dit heeft onder meer te maken met een gebrek aan financiële en personele capaciteit van uitvoeringsorganisaties (vergunningverlening, inspectiediensten, handhaving), maar ook met het ontbreken van de politieke wil om de industrie echt aan te spreken op de gevolgen van de productie voor het milieu.

Een ander probleem is de gebrekkige samenwerking tussen de verschillende ministeries en de milieubureaus in het land. Daardoor zit er geen systeem in de maatregelen die worden uitgevaardigd voor bedrijven en soms zijn maatregelen in tegenspraak met elkaar. Een en ander verhindert de invoering van integraal milieumanagement. Het komt bijvoorbeeld voor dat de overheid een bepaalde zuiveringstechnologie voorschrijft terwijl daardoor gevaarlijk zuiveringsslib ontstaat dat vervolgens niet wordt aangepakt.

Het is overigens opvallend dat grote conflicten tussen bedrijven en omwonenden over het vervuilen van het leefmilieu in Vietnam nauwelijks voorkomen, terwijl overal ongecontroleerd afval wordt gestort en afvalwater onbehandeld in de sloten terecht komt. De bekendste conflicten zijn activiteiten waar etnische minderheden van hun voorouderlijk land worden verdreven om plaats te maken voor huizen, fabrieken, waterkrachtcentrales en golfbanen. Deze mensen moeten verkassen naar slechte landbouwgrond en moeten toezien dat de financiële vergoeding voor de gedwongen verhuizing wordt afgeroomd door corrupte lokale ambtenaren. De extreme armoede die in Vietnam sterk is gedaald, neemt dan ook in deze groep weer toe. Deze ontwikkeling roept steeds meer weerstand op bij de lokale bevolking. Niet onbelangrijk om te weten is dat buitenlandse vestigingen die het niet zo nauw nemen met het milieu, sneller kritiek krijgen van omwonenden en/of in de media dan vervuilende Vietnamese bedrijven.

<< intro
<< home toolkit

In Vietnam is het overheersende motto: ‘grow now and clean up later’. Dat geldt eens te meer als de kosten voor eventuele schoonmaak later toch niet worden verhaald op de vervuiler. Aandacht voor milieu staat bij veel bedrijven niet hoog op de agenda en milieumanagement is geen ingeburgerd concept. Eventueel voldoen bedrijven aan de emissie-eisen, maar als die niet worden gehandhaafd, gebeurt er gewoon niets of betalen ze de geringe lozingsheffingen en boetes.

De VN-organisatie voor industriële ontwikkeling UNIDO richtte in 1998 in Hanoi het Centrum voor Schoner Produceren op en startte later projecten op dit gebied in Ho Chi Minhstad. Introductie van schoner produceren maakt in verschillende bedrijfstakken bijvoorbeeld een energie-efficiëntieverbetering mogelijk die kan oplopen tot 30 procent, vaak alleen al door het verbeteren van het energiemanagement. Dezelfde resultaten zijn aangetoond met waterbesparing. De invoering van schoner produceren gaat echter nog schoorvoetend door de beperkte capaciteit van deskundige organisaties die bedrijven daarbij kunnen ondersteunen.
Op de website van het Vietnam Cleaner Production Centre staan voorbeelden van schoner produceren en de resultaten ervan. Lees verder >>

<< milieu algemeen
<<home toolkit

De Codes of Conduct (CoC) die Vietnamese bedrijven moeten volgen om aan internationale concerns te mogen leveren, zijn een ander initiatief om milieumanagement ingang te doen vinden in Vietnam. In een Code of Conduct worden in de regel milieumanagementeisen opgenomen of een vereiste ISO14000-certificering. Een ander voorbeeld is de interne code IWAY van IKEA (IKEA Way of Purchasing Home Furnishing Products) waarin expliciete regels over afvalmanagement zijn vastgelegd voor alle toeleveranciers.

Biodiversiteit
Milieudeskundigen beschrijven Vietnam als een ‘paradijs van biodiversiteit’. Het is een van de tien biologisch meest diverse landen ter wereld. Het paradijs dreigt te verdwijnen. Door een combinatie van bevolkingsgroei, economische groei, legale en illegale houtkap en onzorgvuldige aanleg van infrastructurele werken en de bouw van stuwdammen worden meer dan zevenhonderd soorten flora en fauna met uitsterven bedreigd. Dat zou een gevoelige klap zijn voor de diversiteit aan genetische hulpbronnen.

De illegale houtkap van oerbossen voor de export is dramatisch gestegen en overtreft de ontbossing uit de jaren zestig en zeventig tijdens de Vietnam-VS oorlog. Ook vindt op grote schaal smokkel van hout naar China plaats. Hoewel de Vietnamese regering verschillende convenanten heeft getekend om de illegale houtkap tegen te gaan, blijkt in de praktijk haar daadkracht gering. Een positieve ontwikkeling is dat het ministerie van Landbouw met ondersteuning van het Wereld Natuur Fonds een netwerk opzet van producenten van duurzame bosproducten en bewuste kopers. In dit netwerk participeren meer dan vierhonderd bedrijven die zich hebben gecommitteerd aan verantwoord bosmanagement en duurzame productie en verkoop van houtproducten, zoals IKEA, Carrefour en B&Q.

Ook de intensieve garnalenteelt zorgt voor grote milieuproblemen, met name de verwoesting van de mangrovebossen tijdens de vangst. Het getijdengebied waar de mangrovebossen staan is namelijk ook uitermate geschikt om garnalen te telen. Door de intensieve garnalenteelt nemen de vangsten in de traditionele visserij af, zowel in de mangrovewateren als op open zee, terwijl door de verdwijning van de mangrovegebieden de traditionele visserij toch al onder druk staat. De Nederlandse overheid werkt samen met de WWF en onder andere het Nederlandse bedrijf IbroMar om tot een goed beheersplan te komen van de Vietnamese visbestanden.

Daarnaast staan de traditionele landbouw en veehouderij onder druk door verkeerd gebruik van pesticiden, door verzilting van het land en door watervervuiling, zowel door de industrie als door de huishoudens. De kwaliteit van de landbouwproducten, zoals het belangrijke exportproduct koffie, is daarmee internationaal ter discussie komen te staan.

<< intro milieumanagement
<< home toolkit

Sinds het begin van de jaren negentig heeft Vietnam zich ontwikkeld tot een belangrijke regionale producent van olie en gas. De exploratie is verhoogd en het land heeft grote buitenlandse bedrijven toegelaten in de olie- en gassector. Vietnam heeft negen offshore olievelden, waar door ondeskundig en slordig boren systematisch olieresten aan de kust aanspoelen. In 2006 is ongeveer 1700 ton olieresten van de stranden verwijderd.

Tegelijkertijd is Vietnam voor zijn petrochemische industrie sterk afhankelijk van de import van olie. In 2006 kwam ongeveer 13 procent van de totale invoer voor rekening van aardolieproducten. Het land heeft één kleine olieraffinaderij in Cat Hai met een capaciteit van 800 vaten per dag. In Dung Quat, gelegen op 970 km ten noorden van Vung Tau waar de olie aan land komt, is een nieuwe raffinaderij in aanbouw met een capaciteit van 130.000 vaten per dag. Naar verwachting zal de bouw in 2009 voltooid zijn. In de nabije toekomst zullen nog twee raffinaderijen worden gebouwd in Nghi Son in de provincie Thanh Hoa en in de provincie Phu Yen. Lees verder >>

<< milieu algemeen
<< home toolkit

Naast deze fossiele energiebronnen zijn in Vietnam ook duurzame energiebronnen in ontwikkeling. Waterkrachtcentrales nemen een belangrijke plaats in. Op dit moment voorzien waterkrachtcentrales voor 50 procent in de totale elektriciteitsbehoefte van Vietnam. Een groter aandeel voor waterkracht is nauwelijks nog mogelijk. Bij de duurzaamheid van waterkracht kunnen vraagtekens worden gesteld door de ingrijpende infrastructurele milieueffecten en de gevolgen voor de lokale bevolking in de nabije omgeving van de centrale en voor de waterstromen stroomafwaarts.

Voor 80 procent van de bevolking is biomassa al een niet-commerciële energiebron. Het gaat daarbij vooral om hout en rijstkaf. Echter, dit is lang niet altijd duurzaam. Er wordt nu nadrukkelijk gekeken naar mogelijkheden voor een commerciëlere en meer duurzame benutting van biomassa voor energieopwekking.

BFP International
De Nederlandse firma BioFuel Projects International B.V. (BFP International) heeft plannen voor het opzetten en inrichten van Jatropha-plantages in Vietnam en het promoten van het gebruik van Jatropha-noten als biomassa. Inmiddels heeft Cosmo Biofuels diverse kleinschalige projecten opgestart om Jatropha te verbouwen in Indonesië, Maleisië en China.

<< intro
<< home toolkit

Aan water heeft Vietnam vooralsnog geen gebrek. Er zijn veel rivieren en een ruime mate van neerslag houdt de grondwaterreserves en waterbassins op peil. Maar Vietnam ligt stroomafwaarts en daardoor worden volume en kwaliteit van het water in de rivieren voor driekwart bepaald door activiteiten, zoals watergebruik, afdammingen en lozingen, in andere landen. Problemen ontstaan dan ook in de droge tijd als de aanvoer significant daalt. Daar de rijstvelden door irrigatie de grootste watergebruikers zijn, merken de rijstboeren de schaarste het eerst.

De kwaliteit van het water is een heikel punt. Schoon drinkwater kan maar aan 60 procent van de bevolking worden aangeboden. Het oppervlaktewater in de regio Hanoi is ongeschikt voor landbouw en huishoudelijk gebruik. De waterwegen in de regio Ho Chi Minhstad zijn er nog erger aan toe en worden als ‘dood’ beschouwd. Urbanisatie, industrialisatie, havenontwikkelingen, verzilting en toerisme zijn de grote boosdoeners bij de vervuiling van het grondwater en de kustwateren. De Vietnamese overheid streeft er in het kader van het Millenniumprogramma van de Verenigde Naties naar dat in 2010 85 procent van de boeren op het platteland toegang zullen hebben tot veilig drinkwater en goede sanitaire voorzieningen. Dat streven is volgens deskundigen haalbaar.

<< milieu algemeen
<< home toolkit

Luchtkwaliteit
Vooral in Hanoi en Ho Chi Minhstad is de luchtkwaliteit slecht. Dit is voornamelijk te wijten aan het verkeer. Dat is niet verwonderlijk want het aantal auto’s is in korte tijd verviervoudigd en het aantal scooters verdubbeld. Ook de toename van de industriële activiteiten rondom de grote steden is debet aan verslechtering van de luchtkwaliteit. De limieten worden vooral in het droge seizoen in belangrijke mate overschreden. Maatregelen die de overheid heeft aangekondigd om de uitstoot door de uitdijende vloot scooters te verminderen, zijn: eens in de vijf jaar controle van de emissies van deze scooters, de verplichting schonere benzine te gebruiken en het doorvoeren van milieuheffingen.

Afval en afvalmanagement
Afval is een groeiend probleem in Vietnam. Van het industriële afval wordt weliswaar 60 procent verzameld en verwerkt, maar op een uitermate inefficiënte manier. Bovendien is er niet of nauwelijks controle op de stortplaatsen. In 2001 werd de hoeveelheid gevaarlijk afval geschat op 280.000 tot 640.000 ton per jaar. Verder is het door het ontbreken van afvalverbrandingsovens gebruikelijk om medisch afval op gewone, niet speciaal gecontroleerde stortplaatsen te storten, met alle gezondheidsrisico’s van dien. De lage verwerkingstarieven en het gemis aan inzicht bij bedrijven dat waardevolle grondstoffen in de afvalstroom terechtkomen, belemmeren een preventieve aanpak van het afvalprobleem omdat een financiële prikkel ontbreekt. Lees verder >>

<< milieu algemeen
<< home toolkit

Milieukeur en duurzaamheidslabels
Vietnam kent nog niet veel ecolabels. In 2007 is een aantal initiatieven gestart om milieukeurmerken te introduceren, vooral om de export en het imago van Vietnam te verbeteren.

Marine Stewardship Council (MSC)
Het imago van Vietnam als visexporteur heeft te lijden onder dumpingen van vis en garnalen in bijvoorbeeld de Indonesische archipel nadat ladingen door de Verenigde Staten zijn afgekeurd vanwege resten antibiotica en/of een bedenkelijke hygiënische staat. Als eerste regering ter wereld heeft Vietnam een overeenkomst gesloten met de Marine Stewardship Council (MSC) om twee vissersbedrijven te laten certificeren volgens de MSC-standaard.


<< intro
<< home toolkit

Tips
Milieudienst
Het is van groot belang dat de buitenlandse ondernemer zich op de hoogte stelt van de milieuwetgeving en contact zoekt met de lokale milieudienst. De Vietnamese overheid gaat ervan uit dat buitenlandse investeerders rijk zijn en gemakkelijk de kosten voor afvalmanagement kunnen betalen. Zij worden beter in de gaten gehouden dan lokale bedrijven. Vanuit het ‘voorzorgprincipe’ zoals verwoord in de OESO-richtlijnen vormt een goede relatie met de milieudienst en van daaruit een optimale invulling van milieuverantwoordelijkheden de gewenste invulling van maatschappelijk verantwoord ondernemen.

Risico-inventarisatie
Of er risico’s op milieu-incidenten zijn, is sterk afhankelijk van de productie of handelsactiviteit die plaatsvindt. Ga uit van de risico-inventarisaties en de algemeen bekende risico’s bij de productie van goederen. Stel vast of gelet moet worden op het beperken van de risico’s in de eigen productie, dan wel in de productieketen. Ook hier geldt weer het zoveel mogelijk toepassen van de gebruikelijke internationale standaarden. En spreek uw directe leveranciers op dit externe veiligheidsaspect aan!

Schoner Produceren of Cleaner Production
Nadenken over efficiency is een nagenoeg onbekend concept voor de meeste Vietnamese bedrijven. Dit betreft niet alleen energie-efficiëntie, maar ook het efficiënt gebruik van water door gesloten systemen en hergebruik, om tevens het volume en toxiciteit van afvalwater te verminderen. Een praktische methode hiervoor is Cleaner Production. Voor het overige is het reinigen of het lozen op een openbaar riool geboden. Indien het riool niet aangesloten is op een rioolzuiveringsinstallatie - wat in veel gevallen zal voorkomen - zult u zelf tot het installeren van een zuiveringsinstallatie moeten overgaan.

Preventieve benadering
Voor het grootste deel van de industriële luchtuitstoot zijn filters voor het afvangen of omzetten van verontreiniging toepasbaar. Maar ook hier geldt dat een preventieve benadering volgens het 'Cleaner Production'-principe meer op zijn plaats is, omdat schadelijke uitstoot veelal pas op grotere schaal met kostbare technieken kan worden afgevangen.

Links
State of the Environment
Water in Vietnam
Energiedata
Vietnam CP center
WWF
Waterprogramma RNE
Ontbossing
Biodiversiteitprogramma

<< milieu algemeen
<< home toolkit

Steeds meer Nederlandse bedrijven beschrijven in hun jaarverslagen in hoeverre zij verantwoordelijkheid nemen voor de wijze waarop hun toeleveranciers omgaan met hun medewerkers en het milieu, daarmee anticiperend op opkomende eisen in het kader van duurzaam inkopen. Deze zogeheten ketenverantwoordelijkheid komt vooral tot uitdrukking in de Codes of Conduct waarin westerse en Japanse bedrijven hun toeleveranciers normen opleggen voor verantwoord ondernemen. In Vietnam werkt inmiddels een redelijk aantal bedrijven volgens leverancierspecifieke Codes of Conduct. Vooral in de schoen-, kleding- en textielindustrie, die ongeveer 20 procent van de export beslaat, is dit een gebruikelijke gang van zaken.

Probleem van ketenverantwoordelijkheid in ontwikkelingslanden zoals Vietnam is dat het bij lokale bedrijven tot verwarring kan leiden en weerstand kan oproepen. Het gebeurt vaak dat verschillende internationale klanten verschillende Codes of Conduct hanteren waardoor lokale leveranciers aan conflicterende eisen moeten voldoen. Het Europese Business Social Compliance Initiative (BSCI), waarin verschillende Nederlandse bedrijven actief participeren waaronder de meeste grootwinkelbedrijven, probeert hierin verandering te brengen. Leden van het BSCI accepteren de Codes of Conduct van elkaar en eisen geen nieuwe audit van hun eigen gedragscode. Lees verder >>

Tips en links
<< home toolkit

De invloed die een onderneming op de keten heeft bepaald in hoge mate de verantwoordelijkheid voor MVO bij de toeleverancier. Een bedrijf zal een zekere invloed hebben als andere bedrijven in de keten afhankelijk van dat bedrijf zijn en daardoor kan het een bepaalde mate van controle uitoefenen over de productie van de toeleveranciers. Vooral grote multinationale ondernemingen kunnen door dit gegeven een voortrekkersrol spelen op het gebied van MVO-beleid. Zij bepalen in hoge mate de bedrijfscultuur in een keten.

Leveranciers
De verantwoordelijkheid van de Nederlandse ondernemer die MVO hoog in het vaandel heeft staan, houdt niet op bij het Vietnamese bedrijf waarmee rechtstreeks zaken wordt gedaan. Ook de milieu- en arbeidsomstandigheden van de toeleveranciers van dat bedrijf moeten de aandacht hebben van de ondernemer. Dat lijkt misschien onbegonnen werk, maar in de praktijk blijkt het mogelijk om met alle belangrijke toeleveranciers een partnerrelatie op te bouwen. Als er vertrouwen is, kunnen verbeteropties worden besproken die kostenneutraal zijn of op termijn zelfs winstgevend.

Stappenplan

Via een stappenplan kan een bedrijf de ketenverantwoordelijkheid in kaart brengen.

Stap 1
Bepaal welke fasen in de productieketen de meest kritieke factoren zijn in relatie tot milieuverontreiniging. Maak een overzicht van bekende en van potentiële risico’s op het gebied van werkomstandigheden en arbeidsvoorwaarden.

Stap 2
Bepaal in welk deel van de productieketen u verantwoordelijkheid kunt nemen voor MVO. Een primaire producent van agrarische producten zal bijvoorbeeld weinig invloed kunnen uitoefenen op verkoopschakels dicht bij de consument. Hij kan wel voorwaarden stellen aan toeleveranciers van zaden, gewasbeschermingsmiddelen en apparatuur.

Stap 3
Maak verticaal in de keten afspraken met bedrijven over standaarden die u wilt naleven. In een minder complexe keten is het gemakkelijker om MVO-richtlijnen na te leven dan in een complexe keten.

Stap 4
Bepaal de gedragscode op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen en communiceer deze met de toeleveranciers. Als de invloed van een bedrijf in de keten groot genoeg is, dan zou het naleving van de gedragscode kunnen afdwingen door deze bijvoorbeeld in een contract vast te leggen.

<< intro
<< home toolkit

Tips
Gedragscodes of Code of Conducts
Als u volgens een gedragscode werkt, geef dan uw zakenpartner tijd om aan de gedragscode te voldoen. Vooral als u eisen stelt die met kostbare investeringen gepaard gaan, moet u zich realiseren dat niet ieder bedrijf hier op korte termijn aan kan voldoen.

Outsourcing
Daarnaast is het van belang in te zien dat een keten niet ophoudt bij degene met wie u zaken doet. Ook dat bedrijf heeft toeleveranciers. En, heel belangrijk, in Vietnam is het vrij gebruikelijk dat een gedeelte van de gevraagde productie uitbesteed wordt, zeker als sprake is van (onverwachte) spoedopdrachten. Die uitbesteding kan aan een ander bedrijf worden gedaan of zelfs aan thuiswerkers.

Links
Vietnam Forum on Corporate Social Responsibility
Social Accountability International

<< ketenverantwoordelijkheid
<< home toolkit

Consumenten
Met het melaminemelkschandaal is ook in Vietnam de aandacht voor de rechten van de consument toegenomen. Bescherming van de consument is in Vietnam vastgelegd in de verordening over consumentenrechten. In de praktijk echter hebben consumenten weinig invloed. Zo is er een tekort aan informatie en ook hebben consumenten niet veel ervaring met het kiezen van goede producten. Bij de bescherming van de consument spelen de staatsadministratiebureaus en door de staat opgezette organisaties een belangrijke rol.

Samenwerking met ngo's en andere partijen
Tips en links

<< home toolkit

Ngo's
In Vietnam bestaat geen netwerk van onafhankelijke non-gouvermentele organisaties (ngo’s) en burgerorganisaties. Organisaties die ijveren voor het welzijn van de burgers worden meestal opgezet en gecontroleerd door de partij.

Parallel aan de 'doi moi'-hervormingen is er vanaf het midden van de jaren tachtig in Vietnam enige vrijheid geschapen voor onafhankelijke burgergroeperingen.

In Vietnam zijn vertegenwoordigingen van internationaal bekende milieuorganisaties actief en consumentenorganisaties; onder andere Vietnam Standards and Consumers Association (VINASTAS) en Vietnam Union of Friendship Organisations (VUFO-NGO Resource Center). Er ontstaan langzaamaan lokale burgerorganisaties. Door het ontbreken van volledige openheid, vrijheid van meningsuiting en persvrijheid in Vietnam kunnen ngo’s niet vrijelijk opereren. Een aantal onderwerpen, zoals mensenrechten en godsdienstvrijheid, ligt politiek zeer gevoelig. Amnesty International en Greenpeace hebben bijvoorbeeld geen vertegenwoordiging in Vietnam.

Andere partijen
Naast het samenwerken met ngo's kunt u natuurlijk ook samenwerken met andere bedrijven. Veelal zullen zij tegen dezelfde knelpunten aanlopen en door ideeën uit te wisselen kan tot een duurzame oplossing gekomen worden.

<< samenwerking met consumenten
<< home toolkit

Tips

Maatschappelijke organisaties
Als er een maatschappelijke organisatie actief is in de plaats waar u uw ondernemingsactiviteiten ontwikkelt, kan het interessant zijn daarmee contact op te nemen om eventueel tot samenwerking te komen.

Links
SNV Vietnam Inclusive Business Initiatief
Vietnam Standards and Consumers Association (VINASTAS): een onafhankelijke ngo die lid is van Consumer International
World Business Council for Sustainable Development (WBCSD)
Vietnam-Business Council for Sustainable Development (VBCSD) is in oprichting
Vietnam Union of Friendship Organisations (VUFO-NGO Resource Center): samenwerkingsnetwerk tussen 150 lokale en internationale ngo’s die in Vietnam actief zijn

<< samenwerking met consumenten
<< home toolkit

Met maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) geeft de ondernemer invulling aan zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid gerelateerd aan de ‘core business’ van zijn onderneming. Het ‘breder’ invullen van MVO, zoals met charitatieve en humanitaire projecten die gericht zijn op verlichting van de noden van de lokale gemeenschap, heet maatschappelijk betrokken ondernemen. Positieve aandacht voor de lokale gemeenschap kan een direct positief effect hebben op het functioneren van het buitenlandse bedrijf door bijvoorbeeld een betere relatie met de lokale overheid. De omgeving zal een welwillender houding aannemen tegenover een weldoener en arbeiders zullen minder snel geneigd zijn om bijvoorbeeld te staken. Lees verder >>

Tips en links
<< home toolkit

Bijdragen aan de lokale gemeenschap
Vietnam is een ontwikkelingsland met een aantal nijpende ontwikkelingsproblemen die zijn gerelateerd aan armoede, zoals gebrek aan goede scholing, slechte hygiëne, ondervoeding en gezondheidsproblemen.

Op het terrein van gezondheid spelen in Vietnam enkele specifieke zaken. Allereerst zijn de sporen nog zichtbaar van de oorlog met de Amerikanen in de jaren zestig waarbij gebruik is gemaakt van chemische wapens, onder meer Agent Orange. Effecten hiervan zijn nog steeds te zien door verminkingen en handicaps.

Een meer recent probleem is de ziekte hiv/aids die vooral wordt verspreid via drugsgebruik en via de seksindustrie. Op dit moment is het percentage hiv-besmetten/aids-patiënten onder de bevolking nog relatief laag. Daardoor is de invloed op de beroepsbevolking nog gering maar het hiv/aids-probleem neemt snel in omvang toe. Vooral vrachtwagenchauffeurs op (inter)nationale routes zorgen voor een grote verspreiding van het virus. Vietnam heeft daarom het ‘National Highway One Project’ opgezet, waar nadrukkelijk aandacht aan voorlichting op dit vlak wordt gegeven.

<< intro
<< home toolkit

Tip
Handelen met of werken in Vietnam houdt niet op bij de bedrijfspoorten. De werknemers leven in een lokale gemeenschap. Oriënteer uzelf op de kernbehoeften in die omgeving. Gemeenschapsontwikkelingsprojecten kunnen vaak kleinschalig worden uitgevoerd en zijn gemakkelijk op te zetten. Het positieve effect, bijvoorbeeld door een verhoogde loyaliteit en terugdringen van het ziekteverzuim, op uw eigen bedrijfsvoering kan groot zijn.

Links
Vietnam Union of Friendship Organisations (VUFO-NGO Resource Center): samenwerkingsnetwerk tussen 150 lokale en internationale ngo’s die in Vietnam actief zijn
Sustainability Watch is een ngo die zich met name bezig houdt met het monitoren van de invoering van de zogenaamde Millennium Development Goals
Het Wereld Natuur Fonds (WWF) opereert ook in Vietnam

<< introductie maatschappelijk betrokken ondernemen
<< home toolkit